Teylənmək fe'li, əsasən şifahi nitqdə geniş yayılmış, köhnə Azərbaycan dilindən qalmış bir sözdür. Lüğətlərdə sadəcə "iti bir şeylə deşilmək; yaralanmaq" kimi izah edilməsinə baxmayaraq, mənası daha çox kontekstə bağlı olaraq dəyişir və daha geniş bir məna spektrini əhatə edir.
Əsas mənası, həqiqətən də, iti, kəskin bir cisimlə dəşilərək yaralanmaqdır. Bu mənada "Tırnaqla teyləndim" və ya "Tikan teylədi" kimi cümlələrdə işlənə bilər. Lakin, "Teylənmək" fe'li yalnız fiziki yaralanmanı deyil, həm də metaforik mənada, nəyisə kəskin şəkildə hiss etməyi, dərin təsir altına düşməyi, ruhen "yaralanmağı" da ifadə edə bilər. Misal üçün, "Xəbər məni teylədi" ifadəsində, xəbərin insana vuran təsiri fiziki bir yaralanma ilə deyil, güclü emosional təsir kimi təsvir olunur.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "teylənmək" fe'linin "teyləmək" fe'lindən törədiyini görərik. Bu əsas fe'lin kökü və mənası haqqında daha dəqiq məlumat əldə etmək üçün köhnə ədəbiyyat nümunələrinə müraciət etmək lazımdır. Ancaq "teyləmək" fe'li ilə bağlı düşüncə, "deşmək", "sancmaq" hərəkətləri ilə bağlıdır. Beləliklə, "teylənmək" fe'li daha çox "dərincə vurmaq" mənasını daşıyır; həm fiziki, həm də məcazi mənada.
Verdiyiniz misalda "Səlbi boyun görən kimi əylənir; Yar ucundan bağrım başı teylənir" ifadəsində, "teylənmək" fe'li dərin emosional əzabı, qəmin insanın qəlbinə dərin təsirini ifadə edir. Burada "yar ucundan" ifadəsi də bu dərinliyə işarə edir. Yəni, yalnız səthi bir əziyyət deyil, qəlbə dərincə vuran bir əzabdan söhbət gedir. Bu da sözün mənasının genişliyini və dərinliyini göstərir.