izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Tappatap sözü Azərbaycan dilində onomatopoetik bir sözdür, yəni səsin təqlidi vasitəsilə yaranmışdır. Bu o deməkdir ki, sözün özü səsin təsvirinə əsaslanır və sözün mənasını eşidilən səsə bənzətməklə başa düşmək mümkündür. Lüğətlərdə "bir-birinə və ya başqa şeyə toxunan taxta və s. şeylərdən çıxan aramsız səs" kimi izah olunsa da, bu izah məhduddur.

Daha geniş və dəqiq şəkildə desək, "tappatap" sözü tez-tez, ardıcıl, ritmik və səs-küyə malik bir toxunma səsini ifadə edir. Bu səs taxta əşyaların bir-birinə sürtülməsindən, vurulmasından, yaxud da bərk səthə sürətlə və ardıcıl zərbələrlə toxunmasından yaranır. Səsin tempi və şiddəti müxtəlif ola bilər. Məsələn, "tappatap" səsi sürətlə qaçan atın nalının səsini, tez-tez qapının döyülməsini və ya yüngül cismin sərt bir səthə ardıcıl düşməsini ifadə edə bilər. Taxtadan başqa, digər materialların da oxşar səslər çıxarması mümkündür, amma "tappatap" sözü ən çox taxta materiallarla əlaqələndirilir.

Sözün mənşəyinə gəlincə, "tap" saitlərinin təkrarlanması və "tap-tap" şəklindəki ardıcıllıq səsin sürətli və ritmik olduğunu vurğulayır. "Tappatap" isə bu təkrarın daha güclü və davamlı bir şəkildə ifadə olunmasıdır. "P" saitinin istifadəsi də səsin qısa, kəskin xarakterini əks etdirir.

Cümlədə işlənmə nümunələri:

  • Uşaqlar nərdivanda qalxıb-enərkən tappatap səsi çıxarırdılar.
  • Yağış damlaları damın üzərinə tappatap düşürdü.
  • Atın nallarının tappatap səsi uzaqlardan eşidilirdi.
  • Qapıda tappatap səsi eşidilən kimi qorxmuş qız qalxdı.

Göründüyü kimi, "tappatap" sözü müxtəlif kontekstlərdə işlənə bilir və hər dəfə də özünəməxsus bir məna çalarına malik olur, lakin əsasında həmişə sürətli və ritmik toxunma səsi dayanır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz