izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Şibyə (lat. Riccia) – qaraciyər yosunlarının (Marchantiophyta) Ricciaceae fəsiləsinə aid olan çiçəksiz, toxumlu olmayan, çoxillik bir bitki növüdür. Göllərin, hovuzların, çayların sahillərində, nəmli torpaqda, daşların, ağac gövdələrinin və digər substratların üzərində bitməklə seçilir. Talli (yarpaqsuz) quruluşa malikdir; yəni kökü, gövdəsi və yarpağı fərqləndirmək mümkün deyil. Həyat tərzi əsasən suda, yaxud nəmli mühitdə keçir. Bitkinin bədəni yastı, lövhəşəkilli, çox vaxt çox qollu və ya dallı ola bilər. Rəngi yaşıl, qəhvəyi-yaşıl və ya tünd yaşıl ola bilər. Şibyələr, fotosintez vasitəsilə qida istehsal edir və rütubətli mühitdə özünü çoxaldır. Çoxalması həm cinsi, həm də qeyri-cinsi yolla baş verir. Qeyri-cinsi çoxalma əsasən vegetativ yolla – parçalanma ilə həyata keçirilir. Cinsi çoxalma isə anteridi və arxegoninin formalaşması ilə baş verir.

Terminoloji baxımdan “şibyə” sözü türk dillərindəki köklərdən törəmiş ola bilər. Ancaq dəqiq etimoloji mənşəyi araşdırılmağı tələb edir. Azərbaycan dilindəki istifadəsində əsasən sadə, qeyri-rəsmi üslubda, əsasən konkret botanika terminologiyasından kənarda işlənmir. Lüğətlərdə daha çox ümumi bir məna ilə verilsə də, botanik baxımdan daha spesifik məlumat tələb olunur. Məsələn, "Gölün kənarında müxtəlif şibyələr bitir" kimi bir cümlədə bitkinin növ müxtəlifliyini ifadə edir. “Daşların üstündə kiçik şibyələr vardı” kimi cümlə isə bitkinin ölçüsünə işarə edir. Daha elmi ədəbiyyatda isə, növlərə aid latınca terminlərlə ("Riccia fluitans", "Riccia sorocarpa", və s.) işlənməsi daha dəqiq təsvirə imkan verir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz