izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Şeşələtmək feili, əsasən Azərbaycan şivələrində və ədəbi dildə daha az işlənən, "səs-küy salmaq", "qarmaqarışıq etmək", "qarışdırmaq", "çaşdırmaq", "dəli etmək", "başını qatmaq", həmçinin "dəyişmək", "bozbaz etmək", "üzünü-gözünü buruşdurmaq" mənalarında işlənən bir sözdür. "Şeşələmək" feilinin məchul halı olaraq da işlənir.

Etimoloji baxımdan "şeşələtmək" sözünün mənşəyi tam aydın deyil, lakin türkiyə dilləri içərisindəki səs oxşarlığına əsasən, "şeş" kökünün qarışıqlığı, çaşqınlığı, qarışıq vəziyyəti ifadə edən bir kökdən törəməsi ehtimal olunur. "Lətmək" isə "etmək" mənasında işlənən bir əlavədir. Beləliklə, sözün ümumi mənası "qarışıqlıq yaratmaq", "çaşqınlıq yaratmaq" kimi şərh edilə bilər.

Aşıq Ələsgərin misalında verilən "Şeşələtdi bığlarını; Gözlərin rövşən elədi" ifadəsində "şeşələtmək" feili "üzünü-gözünü buruşdurmaq", "əsəbləşmək", "bir az da olsa əsəbləşərək üzünü-gözünü dəyişmək" mənasında işlənmişdir. Bığlarını şeşələtməsi onun daxili narahatlığını, bir qədər də əsəbiliyini ifadə edir. "Gözlərin rövşən elədi" ifadəsi isə bu əsəbiliyin, narahatlığın tez bir zamanda keçdiyini və şəxsin özünə gəldiyini göstərir.

Fərqli cümlələrdə "şeşələtmək" sözünün necə işləndiyi nümunələr:

  • Uşaqlar otağı şeşələtdilər.
  • Yeni qanunlar bazarı şeşələtdi.
  • Xəbər onu şeşələtdi.
  • O, şeşələtmək istəmirdi, amma hadisələr onu bu vəziyyətə gətirdi.

Göründüyü kimi, "şeşələtmək" sözü müxtəlif kontekstlərdə fərqli mənalarda işlənə bilir. Ancaq əsas mənası həmişə bir növ qarışıqlıq, çaşqınlıq, dəyişiklik və ya narahatlıq yaradan bir hərəkət və ya vəziyyəti ifadə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz