Şaşırtma sözü, "şaşırtmaq" felindən törəmiş bir isimdir. Lüğətlərdəki qısa izahlar mənasını tam əhatə etmir. Daha dəqiq və geniş şəkildə izah etmək üçün əvvəlcə "şaşırtmaq" felinin əsas mənasına diqqət etməliyik. "Şaşırtmaq" gözlənilməz bir hadisə, vəziyyət və ya məlumat vasitəsilə kimdəsə qəfil çaşqınlıq, təəccüb və ya şübhə yaratmaq mənasını verir. Bu, həm müsbət, həm də mənfi kontekstdə istifadə oluna bilər.
Beləliklə, şaşırtma, bir hadisənin, hərəkətin və ya sözün yaratdığı gözlənilməzlik, təəccüb və çaşqınlıq halını ifadə edir. Bu, bir hərəkətin nəticəsi olaraq yaranan vəziyyətdir. Məsələn, bir sehrbazın şouda etdiyi sehrli hərəkətlər izləyicilərdə şaşırtma yaradır. Yaxud, bir dostunuzun gözlənilməz bir hədiyyəsi sizdə şaşırtma hissi oyada bilər. Bu halda şaşırtma, müsbət bir emosiyanı ifadə edir.
Ancaq şaşırtma həmişə müsbət bir məna daşımaz. Məsələn, bir cinayətkarın qurbanını aldatmaq üçün istifadə etdiyi hiyləgər üsul da şaşırtma kimi tərif oluna bilər. Bu vəziyyətdə şaşırtma, mənfi bir məqsəd üçün istifadə olunan bir vasitədir. Başqa sözlə, şaşırtma, bir insanı və ya qrupu çaşdırmaq, onların diqqətini yayındırmaq, onları yanlış istiqamətə yönəltmək və ya onların gözləntilərinə uyğun olmayan bir hərəkət etmələrinə səbəb olmaq kimi müxtəlif məqsədlər üçün istifadə oluna bilər.
Cümlə içərisində istifadəsi:
- Sehrbazın hərəkətləri tamaşaçılarda böyük bir şaşırtma yaratdı.
- Onun gözlənilməz gəlişi məndə böyük bir şaşırtma hissi oyadır.
- Cinayətkarın şaşırtma taktikası polisdən qaçmasına kömək etdi.
- Müharibənin başlanması bütün dünyada böyük bir şaşırtma yaratdı.
Sözün etimologiyasına gəldikdə isə, "şaşırtmaq" feli Türk dillərindən gəlmədir və "şaşmaq" felindən törəmədir. "Şaşmaq" isə qarışıqlıq, çaşqınlıq, təəccüb və ya şübhə hissi keçirmək mənasını verir. Beləliklə, şaşırtma sözünün kökündə "qarışıqlıq yaradılması" fikri dayanır.