Şarpıldatmaq felinin Azərbaycan dilindəki mənası, sadəcə "əl, qamçı və s. ilə dalbadal çırpmaq, vurmaq" deyil, daha geniş və dəqiq şəkildə izah edilməlidir. Sözün əsas mənası, bir şeyə sürətli, ardıcıl və ritmik şəkildə vurma hərəkətini ifadə edir. Bu vurma hərəkətinin aləti əl, qamçı, çöp və ya oxşar əşyalar ola bilər. Hərəkət təkrarlanan və müəyyən bir qüvvə ilə yerinə yetirildiyindən, “şappıldamaq”dan fərqli olaraq, daha çox səs-küy və ya təsirə malikdir. Məsələn, "şappıldatmaq" daha yumşaq bir hərəkəti ifadə edərkən, "şarpıldatmaq" daha sərt və güclü bir təsiri əks etdirir.
Etimoloji baxımdan, "şarpıldatmaq" sözü "şarpıltı" sözündən törəmişdir. "Şarpıltı" isə qəfil, səs-küylü bir hərəkəti və ya səsi ifadə edir. Beləliklə, "şarpıldatmaq" feli həm fiziki bir hərəkəti (vurmanı), həm də bu hərəkətin yaratdığı səsi və təsiri ifadə edir. Bu mənada, sözün mənası “dalbadal çırpmaq, vurmaq”dan daha geniş olaraq, “qüvvətli və səsli şəkildə dalbadal vurmaq” kimi də ifadə oluna bilər.
Cümlə içərisində istifadəsinə misal olaraq:
- O, əlindəki çubuğu qəzəblə şarpıldadaraq iti qovdu.
- Atlı, qamçısını atın belinə şarpıldadıb onu daha sürətli qaçmağa məcbur etdi.
- Yağış damcıları pəncərə şüşəsinə şarpıldayırdı.
- Dəniz dalğaları sahilə şarpıldayıb vururdu.
Gördüyümüz kimi, "şarpıldatmaq" feli müxtəlif kontekstlərdə istifadə oluna bilər. Lakin əsas mənası hər zaman bir şeyə qüvvətli, təkrarlanan və səsli şəkildə vurmaqdır.