“Şarappadan” sözü Azərbaycan dilində geniş yayılmış, lakin yazılı mənbələrdə tez-tez rast gəlinməyən bir sözdür. Lüğətlərdə “şappadan”a istinad edilməsi, hər iki sözün fonetik yaxınlığını və məna yaxınlığını göstərir. Əslində, “şarappadan” sözü “şappadan”ın bir növ dialektal və ya regional variantıdır və əsasən şifahi nitqdə işlənir.
Mənası: “Şarappadan” və ya “şappadan” sözləri birdən-birə, gözlənilmədən, səs-küysüz bir şəkildə yıxılma, sallanma, çökmə hərəkətini ifadə edir. Bu hərəkət, obyektin öz ağırlığı altında və ya zəifləmiş vəziyyətdə qalxmaq qabiliyyətini itirərək yıxılmasını təsvir edir. Yalnız fiziki yıxılmanı deyil, həmçinin enerji itkisi səbəbindən birdən-birə gücsüz düşməni də bildirə bilər. Mətndəki misalda, heyvanın “şarappadan yerə düşməsi”, onun ani olaraq gücsüzləşərək yıxılmasını göstərir.
Etimalogiyası: Sözün etimologiyası tam aydın deyil. Ehtimal ki, “şap” (səs, gurultu) və ya “şapıltı” sözləri ilə əlaqəli ola bilər. “Şap” sözünün kökü, yəqin ki, türk dillərindəki “çapmaq” (düşmək, yıxılmaq) fellərinə bağlana bilər. “-adan” şəkilçisi isə birdən-birə baş verməyi ifadə edir.
Cümlədə işlənməsi: “Şarappadan” sözü, əsasən, hekayə və təsvirlərdə, hadisələrin dramatizmliyinə vurğu etmək üçün işlədilir. Məsələn:
- Qoca ağac küləyin təzyiqi altında şarappadan yerə yıxıldı.
- Yorulmuş at, ayaqları altından sürüşərək şarappadan yıxıldı.
- Birdən başı gicəlləndi, gözləri qaranlığa büründü və şarappadan divardan sürüşüb yerə düşdü.
Sözün sinonimləri arasında “sərnicə düşmək”, “yıxılmaq”, “çökmək”, “sallanıb düşmək” kimi ifadələr göstərilə bilər, ancaq “şarappadan” sözünün ifadə etdiyi ani və səssiz yıxılma hissi digər sinonimlərdə tam əks olunmur. Bu söz, özünəməxsusluğu və ifadə qüvvəsi ilə fərqlənir.