izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Şarada sözü fransız dilindən (charade) gəlmişdir və əslində "səhnə oyunu", "pərdə oyunu" mənasını verir. Lakin Azərbaycan dilində bu söz əsasən müxtəlif sözlərdən ibarət olan, hər sözün tərkib hissələrinin və ya fonetik oxunuşunun birləşməsi ilə həll olunan tapmaca növü kimi işlədilir. Belə tapmacalarda hər hissə ayrıca bir sözü təmsil edir və bu sözlərin birləşməsi başqa bir sözü (cavabı) meydana gətirir. Misal olaraq verilən "İsti + ot = istiot" ifadəsi şaradanın sadə bir nümunəsidir. Burada "isti" və "ot" sözlərinin birləşməsindən "istiot" sözü əmələ gəlir.

Şarada tapmacalarında sözlərin fonetik oxunuşu və ya semantik mənası əsasında yeni bir sözün meydana gəlməsi prosesi əsas rol oynayır. Bu proses həm uşaqların söz ehtiyatını zənginləşdirir, həm də məntiqi düşüncə qabiliyyətlərini inkişaf etdirir. Şaradaların mürəkkəbliyi istifadə olunan sözlərin sayından və fonetik, leksik əlaqələrin mürəkkəbliyindən asılıdır. Bəzi şaradalar çox sadə, digərləri isə çox mürəkkəb və maraqlı ola bilər. Mürəkkəb şaradalar həll edilməsi üçün xeyli zehni səy tələb edir.

Şarada sözünün mənasının daha dəqiq ifadəsini vermək üçün belə demək olar: müxtəlif sözlərin və ya söz hissələrinin fonetik və/və ya semantik birləşməsinə əsaslanan, həllin tapılması üçün məntiqi düşüncə tələb edən tapmaca növü. Bu izah, həm fransız dilindən olan orijinal mənasını nəzərə alır, həm də Azərbaycan dilindəki işlənmə formasını əhatə edir. Misal olaraq, daha mürəkkəb bir şarada təsəvvür edək: "Baş harada, ayaq orada" - cavab: "çarpayı". Burada sözlərin bir-birinə məcazi mənada birləşməsi əsasında yeni bir söz əmələ gəlir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz