Şanagüllə (lat. Nymphaea) – su bitkiləri fəsiləsinə aid olan, çoxillik, suda yaşayan çiçəkli bitki növüdür. Adətən dayaz, durğun və ya yavaş axan sularda, gölməçələrdə, çaylarda, bataqlıqlarda və kanallarda rast gəlinir. Şanagüllənin kökü palçıqda olur, uzun və qalın sapı isə su səthinə qədər uzanır. Yarpaqları iri, dairəvi və ya oval formalı, su səthində üzən, suya davamlı mumlu təbəqə ilə örtülü olur. Çiçəkləri böyük, gözəl və ətirlidir, müxtəlif rənglərdə (ağ, sarı, çəhrayı, qırmızı, bənövşəyi və s.) ola bilər. Çiçəklənmə dövrü yaz və yay aylarına təsadüf edir.
Etimoloji baxımdan "şanagüllə" sözünün mənşəyi aydın deyil, lakin "şan" və "gül" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş ola bilər. "Şan" sözü şöhrət, əzəmət, gözəllik mənasını verir, "gül" isə çiçək deməkdir. Beləliklə, "şanagüllə" sözü "şöhrətli gül", "gözəl gül" kimi təfsir edilə bilər ki, bu da bitkinin gözəlliyini vurğulayır. Digər bir ehtimal isə, sözün türk dillərindən gəlməsi və yerli adlandırmadır.
Şanagüllənin müxtəlif növləri mövcuddur və bu növlər arasında morfoloji fərqlərə rast gəlinir. Məsələn, bəzi növlərin yarpaqları digərlərinə nisbətən daha iri və ya daha kiçik, çiçəkləri daha açıq və ya daha tünd rəngli ola bilər. Bu bitki dekorativ məqsədlərdən başqa tibbdə də istifadə olunur. Bəzi xalq təbabətində onun müalicəvi xüsusiyyətlərinə inanılır, lakin bu iddiaların elmi əsası tam təsdiq olunmayıb.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Gölün səthini örtən şanagüllələrin gözəlliyi heyranedici idi.
- Çiçəklənmiş şanagüllələr suya əks olunan rəngarəngliyi ilə diqqəti cəlb edirdi.
- Təbiətin bəxş etdiyi bu gözəllik - şanagüllələri qorumaq bizim borcumuzdur.
- O, gölməçənin ortasında üzən şanagüllələri heyranlıqla seyr edirdi.