Şalapáy sözü Azərbaycan dilində əsasən rus dilindən (шалопай) keçmiş bir söz olub, “avara, veyil, ədəbsiz, qaydasız, dəcəl, özbaşınalıq edən” mənalarını ifadə edir. Lüğətlərdə verilən “avara, veyil” mənaları sözün əsas mənasını tam əhatə etmir. Çünki “avara” və “veyil” daha çox mənasız hərəkətlərə, boş yerə gəzməyə işarə edir, halbuki “şalapáy” daha geniş bir məna spektrinə malikdir.
Cəlil Məmmədquluzadənin nümunəsində olduğu kimi, “şalapáy” sözü həm də özbaşınalıq edən, qayda-qanunu tanımayan, ədəbsiz davranışlar nümayiş etdirən şəxsi xarakterizə etmək üçün işlənir. Əhməd şalapáy çıxdığı zaman sadəcə olaraq ətrafı gəzib-dolaşmayıb, həm də özünü binamazlara (dini ayinləri yerinə yetirməyənlərə) yavıq (yaxın, bağlı) saxlayıb, yəni onlarla birgə olub, onların davranışlarını təqlid edib. Bu, sözün əsas mənasının "avara" və "veyil"dən çox daha geniş olduğunu göstərir.
Sözün mənşəyi nəzərə alınaraq, “şalapáy”ın daha dəqiq tərifi belə verilə bilər: Özbaşınalıq edən, qayda-qanunu pozmaqdan çəkinməyən, ədəbsiz və dəcəl davranışlar nümayiş etdirən, bəzən də ətrafı narahat edən şəxs. Bu tərif həm sözün rus dilindən keçməsini, həm də Azərbaycan dilindəki istifadəsini daha aydın şəkildə əks etdirir.
Müxtəlif cümlələrdə “şalapáy” sözünün necə işləndiyinə dair nümunələr:
- O, hər şeyi özbaşına edən, əsl şalapáy bir uşaqdır.
- Şalapáy əməlləri ilə hamını bezdirmişdi.
- O qədər şalapáy idi ki, heç kim onunla baş çıxara bilmirdi.
- Sənə şalapáy olmağı yaraşmır!
Göründüyü kimi, “şalapáy” sözü əsasən mənfi kontekstdə işlənir və hərəkətlərinin nəticələri ilə əlaqədar mənfi qiymətləndirməni ifadə edir.