izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Şahpər (fars. شاهپر‎) sözü klassik Azərbaycan ədəbi dilində quş qanadının uzun və gözəl tüklərini, xüsusilə də uçmağı təmin edən əsas lələkləri bildirir. Müasir Azərbaycan dilində istifadə olunmasa da, ədəbiyyatda, xüsusən də klassik əsərlərdə qarşılaşmaq mümkündür. Lüğətlərdə sadəcə "quş qanadının uzun tükləri, lələk; qanad" kimi izahı olsa da, mənanın daha dərin təhlilini aparmaq lazımdır.

Etimoloji baxımdan, "şahpər" sözü fars dilindən götürülmüşdür. "Şah" (شاه) – padşah, hökmdar, "pər" (پر) isə – qanad mənasını verir. Beləliklə, "şahpər" sözü "padşah qanadı" və ya "hökmdar qanadı" kimi tərcümə oluna bilər. Bu, sözün mənasına estetik və metaforik bir çalar əlavə edir. "Şah" sözünün burada sadəcə "böyük", "uzun" mənasında işlənməsi də mümkündür, lakin "padşah" mənası, sözün əzəmətini, gözəlliyini və əhəmiyyətini daha yaxşı ifadə edir.

Ədəbiyyatda "şahpər" sözü adətən poetik bir kontekstdə, quşun gözəlliyini və uçuş qabiliyyətini vurğulamaq üçün işlədilir. Misal olaraq, verilən misrada "Al məni şahpərin üstündə, apar balaya; Oradan ta ki həqarətlə baxım dünyaya" deyimi quşun yüksəkliyini, uşma qabiliyyətini simvolik olaraq insanın arzu və hədəflərinə çatması ilə müqayisə edir. Burada "şahpər" sadəcə fiziki bir hissə deyil, həm də azadlıq, ucalıq, yüksəklik kimi məcazi mənaları da özündə əks etdirir.

Yekun olaraq, "şahpər" sözü, fars mənşəli olub, klassik Azərbaycan ədəbi dilində quş qanadının uzun və gözəl tüklərini, xüsusilə də uçmağı təmin edən əsas lələkləri bildirir. Ancaq bu söz sadə bir zooloji termin deyil, həm də özündə estetik gözəllik, azadlıq, yüksəklik kimi metaforik mənaları da ehtiva edir və əsasən poetik kontekstdə işlədilir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz