izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sofistika termini, əsasən qədim Yunanıstanda yaranmış və fəlsəfi bir məktəbin adı olmaqla yanaşı, daha geniş mənada müəyyən növ düşüncə tərzinə və ritorikaya da işarə edir. Birinci mənada, sofistika, öz adını Yunanıstanın gəzən müəllimləri olan sofistlərdən alır. Bu müəllimlər, əsasən retorikanı, debatı və arqumentasiyanı tədris edir, pul qarşılığında şagirdlərə həm ictimai həyatda, həm də məhkəmələrdə uğur qazanmağı öyrədirdilər. Onların metodu, həqiqətin axtarışı deyil, daha çox öz fikirlərini əks tərəfi inandırıcı şəkildə ifadə etməyə, hətta həqiqətdən uzaq olsa belə, öz arqumentlərini qalib gətirməyə yönəlirdi.

İkinci mənada isə, sofistika, həqiqəti gizlətmək, dəlilləri təhrif etmək, yanlı şəkildə təqdim etmək və ya manipulyasiya vasitəsilə əks tərəfi inandırmaq məqsədilə istifadə olunan mühakimələr, dəlillər, sübutlar və sözlərə aiddir. Bu mənada, sofistika dərin düşüncəyə əsaslanmaqdan çox, səthi, söz oyunlarına və hiyləgər üsullara əsaslanır. Məqsəd, həqiqətin aşkarlanması deyil, qələbənin əldə edilməsidir. Beləliklə, sofistika, həm bir fəlsəfi məktəb, həm də aldadıcı, yanlı və manipulyativ düşüncə tərzini ifadə edən bir termin olaraq işlədilir.

Sofistikanın əsas xüsusiyyətləri bunlardır: dəlillərin manipulyasiyası, səthi arqumentlər, doğruya deyil, qələbəyə yönəlmə, söz oyunlarına əsaslanma, məntiqi səhvlərin istifadəsi, mücərrəd düşüncədən uzaqlaşma. "O, sofistika ilə həqiqəti gizlətməyə çalışdı." və ya "Onun arqumentləri tamamilə sofistikadır." kimi cümlələrdə sofistika termini mənfi kontekstdə işlənir və aldadıcı, yanlı və etibarsız fikir tərzini ifadə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz