izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Silkələmək (f.): Bu feilin əsas mənası bir cismi və ya varlığı kəskin və qısa müddətli hərəkətlərlə, təkanlar verərək bu tərəfdən-o tərəfə hərəkət etdirmək, yerindən oynadırmaq, sarsıtmaqdır. Hərəkət güclü və təsirli, bəzən də şiddətli ola bilər. Bu hərəkət əl ilə, maşınla və ya təbii qüvvələrlə (məsələn, külək) gerçəkləşə bilər.

Mənasının daha geniş şərhinə gəldikdə isə, "silkələmək" feili həm fiziki, həm də məcazi mənada işlənə bilər. Fiziki mənada, yuxarıda qeyd edildiyi kimi, bir obyektə, bitkiyə, insana və ya heyvana kəskin təkan vermək mənasını verir. Məsələn, "palıdı külək silkələyir", "uşağı silkələyib yatdırdı", "dəmir yolu vaqonları silkələnir" kimi cümlələrdə olduğu kimi.

Məcazi mənada isə "silkələmək" feili daha çox emosional və ya sosial bir vəziyyəti təsvir etmək üçün işlənir. Bu mənada, bir şeyi əsaslı şəkildə dəyişdirmək, narahat etmək, sarsıtmaq, qorxu və ya narahatlıq yaratmaq kimi mənalar ifadə edilir. Məsələn, "ölkə iqtisadiyyatını böhran silkələyir", "xəbər onu silkələdi", "həyatının əsaslarını silkələyən bir hadisə baş verdi" kimi cümlələrdə olduğu kimi. Bu məcazi istifadədə "silkələmə" hərəkətin kəskinliyinə və təsirin gücünə işarə edir.

Etimalogiyasına gəldikdə isə, "silkələmək" feili türk dilinin köklü sözlərindən biridir və qədim türk dillərində də izləri aşkar olunmuşdur. "Silkə- / silkənmək" kökündən törəmişdir və "hərəkət", "sarsıntı" mənalarını ifadə edən əsaslardan qaynaqlanır. Bu kökdən əmələ gələn "silkəmək", "silkənmək", "silkintlənəmək" kimi digər sözlər də mövcuddur.

Nəhayət, "Gənc sərt əlilə Bayramı silkələdi" cümləsində "silkələmək" feili fiziki mənada işlənsə də, bir az da məcazi bir kölgə daşıyır. Burada "silkələmək" hərəkəti Bayramın sakit və sabit həyatını pozan, qarışdıran bir təsir kimi təsvir olunur. Beləliklə, həm fiziki təkan, həm də həyatın gedişatına bir təsir kimi başa düşülə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz