izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Səbəttoxuyan sözü Azərbaycan dilində bir peşə adı olaraq işlənir və "səbət toxumaqla məşğul olan şəxs" mənasını verir. Lüğətlərdə sadəcə "peşəkar səbət toxuyan" ifadəsi ilə qeyd olunsa da, daha geniş və dəqiq bir izah verilə bilər.

Etimoloji baxımdan, söz iki hissədən ibarətdir: "səbət" və "toxuyan". "Səbət" sözü fars mənşəlidir və müxtəlif materiallardan (qamış, söyüd budaqları, ağac qırıntıları, ipək, plastik və s.) toxunaraq hazırlanan, əşyaların saxlanması üçün istifadə olunan qab deməkdir. "Toxuyan" isə fellərin "toxu-" kökünün, "-yan" isə isim düzəldici şəkilçisinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir və "toxumaq hərəkətini yerinə yetirən şəxs" mənasını verir. Beləliklə, "səbəttoxuyan" sözü leksik mənasına görə müxtəlif materiallardan səbət toxuyan peşəkarı kimi tərif oluna bilər.

Sözün işlənməsinə gəldikdə, "səbəttoxuyan" adətən peşənin təsvirində, səbət toxuyan ustaların adından bəhs olunarkən, sənətkarlıqla əlaqəli mətnlərdə, eləcə də tarixi və etnoqrafik araşdırmalarda işlədilir. Məsələn:

"Qədim Şəki səbəttoxuyanlarının əl işləri özünəməxsusluqları ilə seçilirdi."

"Usta səbəttoxuyan öz sənətini nəsildən-nəslə ötürərək bu qədim peşəni yaşatmağa çalışırdı."

"Muzeydə XIX əsrə aid səbəttoxuyanların əsərləri nümayiş olunur."

Göründüyü kimi, "səbəttoxuyan" sözü sadəcə bir peşə adı deyil, eyni zamanda bir sənətkarın, bir ustanın bacarığını, peşəkarlığını və sənətə olan bağlılığını da ifadə edir. Bu sözün istifadəsi, kontekstdən asılı olaraq, həm konkret bir şəxsi, həm də ümumi olaraq bütün səbət toxuyanları ifadə edə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz