izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sellənmək felinin Azərbaycan dilindəki mənası, sadəcə "sel kimi axmaq, selə çevrilmək" deyil, daha geniş və çoxşaxəlidir. Lüğətdə verilən tərif, əsas mənanı ifadə etsə də, sellənməyin əsl mahiyyətini tam əhatə etmir. Əslində, "sellənmək" sözü, həm fiziki, həm də metaforik mənada istifadə oluna bilər.

Fiziki mənada, "sellənmək" sözü, suyun coşğun şəkildə axması, böyük bir kütlə halında hərəkət etməsi mənasını verir. Bu mənada sel, daşqın, böyük bir su axını nəzərdə tutulur. Məsələn, "Yağışdan sonra çay selləndi" cümləsində sellənmək, suyun həcminin artması və sürətlə axması kimi təsvir olunur.

Metaforik mənada isə "sellənmək", hər hansı bir şeyin böyük bir kütlə halında və nəzarətsiz şəkildə hərəkət etməsini, daşması və yayılmasını ifadə edir. Bu mənada, "sellənmək" sözü, həm insanların hərəkətlərinə, həm də emosiyalarına aid ola bilər. Məsələn, "İnsanlar sevincdən selləndi" cümləsində sellənmək, sevincin bütün həddi aşaraq nəzarətdən çıxmasını ifadə edir. Eyni şəkildə, "Qəzəbdən selləndi" cümləsində də, qəzəbin kontrolsüz bir şəkildə ifadə olunması nəzərdə tutulur.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "sel" kökünün türkiyə dillərindən gəldiyini görürük. "Sellənmək" isə bu kökdən törəmiş bir feldir. "Sel" sözünün özü də, həm fiziki, həm də metaforik mənalarda istifadə olunur. Bu da "sellənmək" felinin məna çalarlarının zənginliyini izah edir.

Nümunə cümlənizdəki "Çeşmim yaşı Ceyhun olur, sellənir" misalında "sellənmək", göz yaşlarının bol axması, tökülməsi mənasında işlənir. Bu, sellənməyin metaforik istifadəsinə və emosional bir vəziyyətin ifadəsinə misaldir. Göz yaşlarının Ceyhun çayına bənzədilməsi isə həmin emosional vəziyyətin şiddətini və miqyasını vurğulayır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz