izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Sehrkarlıq sözü Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən iki əsas mənada izah olunur. Birinci mənası birbaşa sehrbazlığın, yəni sehrli qüvvələrin və bacarıqların tətbiqini, sehrlə işləməyi bildirir. Bu mənada sehrkarlıq, sehrbazın hərəkətləri, sehrli əşyaların istifadəsi, sehrli formulların tətbiqi və s. kimi hadisələri əhatə edir. Sehrkarlığın bu mənası mistik, fantaziya və əfsanəvi kontekstlərdə daha çox rast gəlinir. Məsələn, "Qədim əfsanələrdə sehrkarlığın gücü haqqında danışılır" cümləsində sözün bu mənası açıq şəkildə özünü göstərir.

İkinci mənası isə daha məcazi və poetikdir. Bu mənada sehrkarlıq, bir şeyin, hadisənin və ya şəxsin məftunedici, valehedici, füsunkar və fövqəladə gözəl təsirini ifadə edir. Bu, sehrbazlığın birbaşa əməliyyatlarından fərqli olaraq, bir şeyin gözəlliyinin, cazibəsinin və ya təsir gücünün insanlara sehrli təsir bağışlaması deməkdir. Məsələn, "Həmin gözəlliyin sehrkarlığı onu bütün qüsurlu tərəflərindən qurtarırdı" cümləsində gözəlliyin yaratdığı cazibə sehrkarlıq kimi təsvir edilir. Şeir nümunəsindəki "Qılınc çəkdi hüsnün sehrkarlığı" misrasında da gözəllik sehrkarlıqla, yəni məftunedici, qüvvətli bir təsir qüvvəsi ilə eşlənib. "Xan danışa bilmir, susur lal kimi" misrası isə bu sehrkarlığın qarşısında insanın acizliyini, təəccübünü və heyranlığını göstərir.

Qeyd etmək lazımdır ki, sözün ikinci, məcazi mənası birinci mənasından daha geniş yayılmışdır və ədəbiyyatda, poetik nitqdə və gündəlik danışıqda daha çox istifadə olunur. Sözün etimologiyası "sehr" kökünə dayanır və "sehrbazlıq" sözü ilə əlaqədardır, lakin məcazi mənada sözün kökü dərin məna dəyişikliyinə uğrayaraq, "sehrli təsir" mənasını daha çox önə çıxarır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz