izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Seçmə sözü Azərbaycan dilində, əsasən şifahi nitqdə işlənən, köhnə və regional bir leksik vahiddir. Lüğətlərdə "saçma, qırma" kimi tərcümə olunsa da, bu məna tam əhatəli deyildir. Daha dəqiq ifadə etmək üçün "seçmə"nin mənasını kontekstə bağlı olaraq fərqli şəkildə izah etmək lazımdır.

Əsas mənası "təsadüfi, səliqəsiz, nizamsız bir şəkildə toplanmış, yığılmış əşya və ya şeylər yığını"dır. Mir Cəlalın misalında olduğu kimi, "seçmə" "dəyərsiz, faydasız, qarışıq şeylərin yığıntısı" mənasında işlənir. Oğrunun qarış-qarış əşyaları, qırıntıları, dəyərsiz şeyləri qarnına doldurması kimi təsəvvür olunur. Yəni, "seçmə" burada keyfiyyətsiz, faydasız əşyaların bir yerdə toplanmasını bildirir.

Bununla yanaşı, "seçmə"nin digər kontekstlərdə "əsassız, əqli əsas olmadan söylənən sözlər, yalan, uydurma" mənasında da işlənə biləcəyini qeyd etmək vacibdir. Məsələn, "O, seçmə danışırdı" cümləsində "seçmə" sözü mənasız, əsassız və yalan danışığı ifadə edir. Bu mənada "yalan", "boş söhbət", "uydurma" kimi sözlərlə sinonimdir.

Sözün etimologiyasına dair dəqiq məlumat yoxdur, lakin ehtimal ki, türk dillərindəki "seçmək" felindən törəmiş ola bilər. Ancaq "seçmək" felinin "seçilmiş, xüsusi" mənası ilə "seçmə"nin "səliqəsiz, qarışıq" mənası arasındakı ziddiyyət nəzərə alınmalıdır. Bu ziddiyyət, sözün mənasının zaman keçdikcə dəyişməsi və məcazlı mənada işlənməsi ilə izah oluna bilər.

Ümumiyyətlə, "seçmə" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişir. Ona görə də, sözün mənasını anlamaq üçün cümlənin ümumi məzmununu nəzərə almaq vacibdir. Lüğətlərdə qeyd olunan "saçma, qırma" mənası yalnız sözün əsas mənasının bir hissəsini əhatə edir və tam təsviri verməkdən uzaqdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz