Savadlama: "Savadlamaq" felindən törəmiş isimdir. Lüğətlərdə əsasən "oxumağı və yazmağı öyrətmək" mənasında izah olunsa da, bu məna tam həcmli deyildir. Daha dəqiq və geniş izahı belədir: Savadlama, şəxsin əlifbanı, oxumağı və yazmağı öyrənməsi, yazılı dili mənimsəməsi prosesidir. Bu proses sadəcə texniki bacarıqların (oxumaq, yazmaq, hərf tanımaq) qazanılmasını deyil, həm də yazılı mətnləri anlama, onlardan məlumat əldə etmə, fikirləri ifadə etmək üçün yazılı dili istifadə etmək kimi daha kompleks bilişsel bacarıqların inkişafını əhatə edir.
Savadlama prosesi müxtəlif səviyyələrdə və üsullarla həyata keçirilə bilər. Formal savadlama təhsil müəssisələrində, məktəblərdə sistematik şəkildə aparılır. Qeyri-formal savadlama isə müxtəlif kurslar, təlim proqramları və ya özünütəhsil yolu ilə əldə edilə bilər. Həmçinin, funksional savadlama anlayışı mövcuddur. Bu, oxuma və yazma bacarıqlarının gündəlik həyatda tətbiq edilməsini, məlumatların analizini, tənqidi düşüncəni və müstəqil qərarların verilməsini əhatə edir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "savad" sözünün ərəb mənşəli olduğunu görərik. Ərəb dilində "سواد" (suvād) "qara rəng, qaranlıq, yazılmış əlifba" mənalarını verir. Bu, yazılı dilin qara mürəkkəblə kağız üzərinə yazılması ilə əlaqədardır. "Savadlamaq" felinin mənası dəqiq olaraq bu "yazılı dil mənimsəmə" mənasını daşıyır.
Cümlə içərisində istifadə nümunələri:
- Ölkəmizdə savadlama səviyyəsinin yüksəldilməsi üçün genişmiqyaslı proqramlar həyata keçirilir.
- Uşaqların savadlanmasında valideynlərin rolu çox əhəmiyyətlidir.
- Funksional savadlama cəmiyyətin inkişafı üçün vacibdir.
- Bu proqram kənd əhalisinin savadlanmasına yönəlib.
Göründüyü kimi, "savadlama" sözü sadəcə oxuma və yazma öyrətməkdən daha geniş bir mənanı əhatə edir və şəxsin yazılı dil ilə effektiv əlaqə qurma bacarığının inkişafını bildirir.