Sarıbənövşə (Viola lutea) – Violaceae (Bənövşəkimilər) fəsiləsinə aid, çoxillik ot bitkisi. Adından da göründüyü kimi, bənövşələrə bənzər, lakin sarımtıl rəngli çiçəkləri ilə seçilir. “Sarı” sözü çiçəyin rəngini, “bənövşə” sözü isə morfoloji oxşarlığı ifadə edir. Rəngi açıq sarıdan tünd sarıya, hətta mixəyi rəng çalarlarına qədər dəyişə bilər. Bəzi mənbələrdə “şəbgülü” sinonimi ilə də işlənir, lakin “şəbgülü” daha geniş bir termin olmaqla, müxtəlif bitki növlərini əhatə edə bilər. Beləliklə, “sarıbənövşə” daha spesifik və dəqiq bir termindir.
Bitkinin morfoloji xüsusiyyətləri arasında əsasən yerüstü gövdəsi, ürəkvari və ya yumurtavari formalı yarpaqları, və 5 ləçəkdən ibarət, simmetrik olmayan çiçəkləri göstərmək olar. Çiçəklərin rəngi, ətraf mühitin şəraiti (torpaq, günəş işığı, rütubət) və bitkinin genetik xüsusiyyətlərindən asılı olaraq dəyişkənlik göstərə bilər. Bitki təbabətində müəyyən dərman xüsusiyyətlərinə malik olduğu da bildirilir, lakin bu sahədə daha dərin tədqiqatlar aparılmalıdır.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Dağ yamaclarında gözəl sarıbənövşələr bitir.
- Baharda açılan sarıbənövşənin rəngi gözləri oxşayır.
- O, əlindəki sarıbənövşə dəstəsini sevdiyi qıza uzatdı.
- Botanik bağında nadir sarıbənövşə növləri yetişdirilir.
- Sarıbənövşə kimi gözəl bir çiçəyi ilk dəfə görürdüm.
Qeyd: “Şəbgülü” termini fərqli mənalarda da işlənə bilər. Məsələn, bəzi regionlarda “şəbgülü” adlanan bitki sarıbənövşəyə oxşamayan digər bitki növləri ola bilər. Ona görə də, bu iki termini tam sinonim hesab etmək düzgün deyil.