izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Saltus (Saltus): Latın mənşəli bir söz olub, qədim Roma imperiyasında xüsusi şəxslərə müxtəlif məqsədlər üçün icarəyə verilən torpaq sahələrini ifadə edirdi. Bu torpaqlar əsasən meşəlik, otlaq, ya da hər iki xüsusiyyəti özündə birləşdirən əraziləri əhatə edirdi. Sadəcə “meşə” və ya “otlaq” kimi tərcümə edilməsi qeyri-dəqiq olar, çünki saltus daha geniş bir məna kəsb edirdi. İcarəyə verilən ərazinin xüsusiyyətləri, ölçüsü və istifadə məqsədi müxtəlif ola bilirdi.

Saltus termini, sadəcə torpaq sahəsini deyil, həm də həmin ərazinin üzərindəki bitki örtüyünü, heyvanları və digər təbii resursları da əhatə edirdi. İcarədar, müəyyən bir müddət ərzində bu resurslardan istifadə hüququna malik olur, əvəzində isə Roma dövlətinə müəyyən vergilər ödəyirdi. Beləliklə, saltus ikili xarakter daşıyırdı: bir tərəfdən təbii bir resurs mənbəyi, digər tərəfdən isə iqtisadi bir vahid idi.

Tarixi mənbələrdə saltus sözü müxtəlif kontekstlərdə rast gəlinir. Məsələn, imperiyanın kənar bölgələrində hərbi postların və ya əhalinin yerləşdiyi ərazilər də saltus kimi adlandırılırdı. Bu isə sözün mənasının yalnız iqtisadi deyil, həm də strateji əhəmiyyət kəsb etdiyini göstərir. Bəzi hallarda isə saltus, daha kiçik torpaq sahələri üçün istifadə olunan "ager" və ya "fundus" terminləri ilə qarışıq şəkildə işlədilirdi.

Müasir Azərbaycan dilində "saltus" sözü birbaşa tərcümə olunmur, çünki onun ifadə etdiyi məna anlayışı qədim Roma hüquq sisteminin bir parçasıdır. Ancaq mənasını tam əks etdirən ifadələr seçmək mümkündür. Məsələn, "icarayə verilmiş meşə və otlaq sahəsi", "dövlətə məxsus icarəyə verilən torpaq", "təbii resurslarla zəngin icarə ərazisi" kimi ifadələr saltusun mənasını qismən də olsa ifadə edə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz