izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Saət sözü Azərbaycan dilində çoxmənalı bir sözdür və əsasən iki əsas mənası vardır: zaman ölçüsü və müəyyən bir an, zaman kəsiyini bildirir.

Birinci məna: Zaman ölçüsü olaraq "saət" sözü 60 dəqiqəyə, yaxud 3600 saniyəyə bərabər olan zaman vahidini ifadə edir. Bu mənada "saat" sözü, xüsusən də saat mexanizmləri ilə əlaqədardır. Məsələn: "Saat 10-da görüşək.", "Saatımın batareyası bitdi.", "Divar saatı qırıldı." kimi cümlələrdə işlənir. Bu mənanın kökü ərəb dilindəki "saat" sözündəndir və əslində "səhər" mənasını da ehtiva edər. Tarixi mənbələrdə "səhər saatı" kimi ifadələrə tez-tez rast gəlmək mümkündür.

İkinci məna: Müəyyən bir an, zaman kəsiyini ifadə edir. Bu mənada "saət" sözü, bir hadisənin baş verdiyi və ya baş verəcəyi zamanı ümumi şəkildə göstərir və dəqiq zaman ölçüsünü bildirmir. Füzuli və Vaqif misallarında olduğu kimi, bu mənada işlənən "saət" xoşbəxtlik, uğur, və ya əksinə, bədbəxtlik, çətinlik dövrünü təsvir edir. Məsələn: "Xoş bir saətdə doğulmuşdu.", "Çətin bir saətdən keçirdik." kimi cümlələrdə olduğu kimi. Bu mənada sözün fonetik tərkibi ilə əlaqədar olaraq "səadət" sözü ilə semantik əlaqəsi də müşahidə olunur.

Etimologiya: Sözün etimologiyasına nəzər saldıqda, ərəb mənşəli "saat" sözünün Azərbaycan dilinə keçərək zaman ölçüsü mənasında işlənərək zamanla məcazi mənalar da qazandığını görürük. Qeyd etmək lazımdır ki, "saat" sözü bir çox türk dillərində də eyni kökdən gələn sözlərlə ifadə olunur.

Qrammatik Xüsusiyyətlər: "Saət" ismi cinsə görə müəyyən bir cinsə aid deyildir. Cümlədə müxtəlif hallarda işlənə bilir (məsələn, tənvin halında, yiyəlik halında və s.)

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz