Ruzisiz sözü Azərbaycan dilində sifət və zərf kimi işlənən bir sözdür. Əsas mənası "ruziyə malik olmayan", "yeyəcək şeyləri olmayan", "ac" deməkdir. Lüğətlərdə verilən "yeyəcəksiz, yeyəcəyi olmayan, azuqəsiz" tərifləri sözün əsas mənasını tam əhatə etsə də, onun kontekstdən asılı olaraq daha geniş mənalarda da işlənə biləcəyini göstərmir.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "ruzi" fars mənşəli olub "rizq" sözünün təhrif olunmuş formasıdır. "Rizq" isə Allah tərəfindən bəxş edilən nemət, qida, təminat, ruzi-bərəkət mənalarını verir. Ona görə də "ruzisiz" sadəcə fiziki aclıqdan deyil, həm də maddi çətinlik, yoxsulluq, ehtiyac içində olmaq kimi daha geniş mənaları da ehtiva edir.
"Ruzisiz qoymaq" ifadəsi isə məcazi mənada işlənir və birinin bütün maddi imkanlarından, yaşam təminatından məhrum edilməsini, ac qoyulmasını, yoxsulluğa məhkum edilməsini bildirir. Yalnız fiziki aclıqdan deyil, həm də ümumi maddi sıxıntıdan, məhrumiyyətdən bəhs edir. Bu ifadədə "ruzi" daha geniş mənada – həyatın davam etməsi üçün lazım olan bütün maddi vasitələr kimi başa düşülür.
Misal üçün: "O, ruzisiz, köməksiz qalmışdı." cümləsində "ruzisiz" sözü yalnız aclıq deyil, həm də maddi köməksizliyi, yoxsulluğu ifadə edir. "Ruzisiz qoyduğu uşaqlar küçələrdə yalvararaq dolanırdılar" cümləsində isə "ruzisiz qoymaq" ifadəsi uşaqların həm ac qoyulmasını, həm də yaşamaq üçün lazım olan hər şeydən məhrum edilməsini bildirir.
Beləliklə, "ruzisiz" sözü çoxşaxəli bir mənaya malik olub, kontekstdən asılı olaraq "ac", "yeyəcəksiz", "maddi ehtiyac içində olan", "yoxsul", "kədərlı" kimi müxtəlif mənalarda işlənə bilər.