izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Rəzəli sifəti, əsasən Azərbaycan dilinin şivələrində və dialektlərində işlənən bir sözdür. Lüğətlərdə "rəzəsi olan; cəftəli" mənasında izah olunsa da, bu izah tam əhatəli deyil. Daha dəqiq olaraq, "rəzəli" sözü, əşyanın, xüsusilə də qapı, sandıq və ya oxşar əşyaların möhkəm, qalın və ağır olması, yaxud da içindəki əşyaların sıx və bol olması mənasını verir. Həmçinin, bəzən "dəyərli, qiymətli, əhəmiyyətli" mənasında da işlənə bilər. Bu məna, içindəki əşyaların bol olmasına və ya əşyanın özü üçün sərf olunan əməyin çoxluğuna əsaslanır.

Sözün mənşəyinə gəldikdə, "rəzə" felinin məsdərindən törəmiş bir sifətdir. "Rəzəmək" feli "dolmaq, tam dolmaq, çoxalmaq" mənasında işlənir. Beləliklə, "rəzəli" sözü, "dolu olan", "çoxlu əşya olan", "ağır və möhkəm olan" kimi bir məna kompleksi ifadə edir. Bu mənanın nüansları istifadə olunduğu kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilir.

Misal üçün, "rəzəli qapı" ifadəsi, adi qapılardan daha möhkəm, daha ağır və daha qalın bir qapını təsvir edir. "Rəzəli sandıqdakı boğçaların hərəsi bir ömrə bəs edərdi" cümləsində isə "rəzəli" sandığın içindəki boğçaların çoxluğunu və həmin boğçaların qiymətli, dəyərli əşyalar ilə dolu olmasını vurğulayır. Yəni, burada həm miqdar, həm də keyfiyyət əks olunur.

Qısaca, "rəzəli" sözünün mənasını sadəcə "rəzəsi olan, cəftəli" kimi tərif etmək kifayət deyil. Bu sözün tam mənasını anlamaq üçün onun işləndiyi kontekst, sözün ətrafındakı digər sözlər və ümumi mətnin məzmunu nəzərə alınmalıdır. Söz, həm miqdari, həm də keyfiyyət mənasını özündə birləşdirən, əşyanın həm fiziki xüsusiyyətlərini, həm də onun dəyərini ifadə edən bir sifətdir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz