izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Rənalıq sözü Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında özünəməxsus yer tutur və əsasən poetik üslubda işlədilir. Lüğətlərdə sadəcə "gözəllik, göyçəklik, qəşənglik" kimi tərcüməsi verilmiş olsa da, bu, sözün bütün mənasını əhatə etmir. Rənalıq, sadəcə fiziki gözəllikdən daha çox, bir varlığın, əşyanın və ya hadisənin daxili cazibəsini, gözəllik və cəlbediciliyinin qüvvəsini, təsirini ifadə edir. Bu, bir növ, sərxoş edən, valeh edən bir gözəllikdir; tamaşaçını və ya dinləyicini özünə bağlayan, heyran qoyan bir cazibədir.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, ehtimal ki, fars dilindən götürülmüşdür. Fars dilindəki müvafiq sözlərin mənaları araşdırılaraq rənalığın daha dərin mənası açıqlana bilər. Məsələn, əgər “rənq” (rəng) kökünə istinad edəriksə, rənalıq “möhtəşəm rəng, heyranedici rəngarənglik” kimi də yozula bilər. Bu halda sözün daha geniş mənada işlənməsini görürük. Burada sadəcə xarici gözəllik yox, həm də rənglərin və formalann uyğunluğu, ahəngdarlığı, bir-birini tamamlaması nəzərdə tutulur.

Misal olaraq verilən şeir misrasında ("Qopar qiyaməti sərvin girəm gülüstanə; İnanma sərv, sənubərdə var bu rənalıq") rənalıq, sənubərin (gülün bir növü) özünəməxsus cazibəsini, sərv ağacının gözəlliyini kölgədə qoyan, onu belə valeh edən bir gözəllik kimi təsvir edilir. Burada rənalıq, sadəcə “gözəllik” deyil, “heyranedici, valehedici gözəllik” mənasında işlənir və sənubərin daxili gözəlliyini, qüvvətini, təsirini vurğulayır.

Beləliklə, rənalıq sözü poetik dilə xas bir söz olaraq, sadə “gözəllik” mənasından daha dərin və zəngin məna daşıyır. O, gözəlliyin qüvvətini, cazibəsini, təsirini və daxili cəlbediciliyini ifadə edir və əsasən poetik əsərlərdə, xüsusilə təsviri ədəbiyyatda işlədilir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz