izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Rəxnə (fars. رخنه) sözü Azərbaycan dilində bir neçə mənada işlənir. Əsas mənası fiziki bir məkanı ifadə edir, lakin məcazi mənada da geniş istifadə olunur.

1. Fiziki Məna: Rəxnə, əsasən, bir səthin bütövlüyünün pozulması, yıxılma, çökmə, dağılma nəticəsində yaranmış boşluq, dəlik, çat, yarıq deməkdir. Bu mənada, rəxnə əsasən divarlarda, torpaqda, dağlarda və ya digər sərt səthlərdə yaranan bir defekti təsvir edir. Məsələn, "Dağın yamacında böyük bir rəxnə əmələ gəlmişdi." cümləsində rəxnə, torpaq sürüşməsi və ya digər geoloji proseslər nəticəsində yaranmış bir yarığı ifadə edir. "Qədim divarın rəxnələrindən külək əsirdi." cümləsində isə, rəxnələr divarın köhnəlməsi və dağılması nəticəsində əmələ gəlmiş çatlar deməkdir. Bu mənada "dəlik", "çat", "yarıq", "yıxıntı" kimi sözlərlə sinonim ola bilər, lakin "rəxnə" daha geniş bir dağılma və ya boşluq təəssüratı yaradır.

2. Məcazi Məna: Rəxnə, məcazi mənada, bir sistemdə, qurumda və ya birliyin bütövlüyündə yaranmış zəiflik, boşluq, çatışmazlıq, zərər və ziyan deməkdir. Bu mənada rəxnə, bir şeyin daxili quruluşunda əmələ gəlmiş pozğunluğu, əskikliyi ifadə edir və bir növ məcazi bir “dəlik” kimi qəbul edilir. Məsələn, "Onun həyatında böyük bir rəxnə açıldı." cümləsində rəxnə, həyatında baş vermiş faciəli bir hadisəni, böyük bir itkini və ya boşluğu göstərir. Başqa bir nümunə: "Düşmənin müdafiə xəttində rəxnə salmaq mümkün oldu." burada rəxnə, düşmənin müdafiəsində yaranmış zəif nöqtə, boşluq və ya qırılmanı bildirir.

İfadələr: "Rəxnə salmaq" ifadəsi, bir sistemə, qrupa və ya quruma zərər vermək, onları zəiflətmək, qarışıqlıq salmaq, nizamı pozmaq və ya çaxnaşma yaratmaq mənasını verir. Bu, həm fiziki, həm də məcazi olaraq istifadə oluna bilər. Məsələn, "Onlar dövlətin əsasını sarsıtmaq, onun içərisində rəxnə salmaq istəyirdilər." və ya "Həmin sözləri onun nüfuzuna rəxnə salmaq üçün demişdi."

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz