izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Rasion sözü latın dilindən gələrək ratio – “hesablama”, “ölçü”, “əql”, “nümayəndəlik” mənalarını ehtiva edən rationis sözündən törəmişdir. Əsas mənası “ölçü” olmaqla yanaşı, müasir Azərbaycan dilində əsasən müəyyən bir müddət üçün nəzərdə tutulmuş yemək norması, yemək payı mənasında işlədilir. Belə ki, rasion konkret bir miqdarı, kəmiyyəti ifadə edərək, həmin miqdarın qəbul edilməsinin və ya verilməsinin əsasını əqli hesablama, ölçü və planlaşdırmaya əsaslanmasını nəzərdə tutur.

Lüğətlərdə sadəcə “yemək norması” kimi izah olunsa da, rasion daha geniş bir məna kəsb edir. Məsələn, əsgərin gündəlik rasionu deyərkən, onun bir gün ərzində istehlak etməsi üçün nəzərdə tutulan yemək növlərinin və miqdarlarının diqqətlə hesablanmış, planlaşdırılmış bir sistemini ifadə edirik. Bu sistem həm qida dəyərlərinə, həm də fərdin fiziki fəaliyyətinə uyğun olaraq müəyyənləşdirilir.

Rasion yalnız yeməklə məhdudlaşmır. Geniş mənada, müəyyən bir ehtiyacı ödəmək üçün müəyyən edilmiş minimum və ya optimal miqdarda olan istənilən resurs üçün də istifadə oluna bilər. Məsələn, "günlük su rasionu", "yanacaq rasionu", "enerji rasionu" ifadələrində də işlədilə bilər. Bu halda, rasion “müəyyən edilmiş norma” və ya “məhdud miqdar” mənasında işlənmiş olur.

Qeyd etmək vacibdir ki, rasion sözü həm rəsmi, həm də qeyri-rəsmi kontekstlərə uyğun gəlir. Əsgər rasionu kimi rəsmi bir kontekstdə olduğu kimi, “Bu gün mənim şokolad rasionum çox az idi” kimi qeyri-rəsmi ifadədə də işlədilə bilər. Ancaq ikincisi, daha çox məcazili və şən bir üslubda istifadə olunan bir məna kəsb edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz