Psixeya (Ψυχή) – qədim yunan mifologiyasında insan ruhunun, canın, nəfəsin və ya qəlbinin mücəssəməsidir. Sözün etimologiyası qədim yunan dilindəki ψυχή (psuchē) sözündən gəlir ki, bu da “nəfəs”, “can”, “ruh”, “qəlbi həyəcanlandıran duyğu” mənalarını ehtiva edir. Müasir psixiatriya və psixologiya elmlərinin əsasını qoyan “psixika” termini də bu kökdən törəmişdir.
Psixeyanın təsvirləri müxtəlifdir. Ən çox yayılmış təsvirlərdə o, gözəl bir qız, hətta bəzən kəpənək şəklində təsvir olunur. Kəpənək şəkli, həyatın, dəyişikliyin və ruhun əbədi olmasının simvolu kimi qəbul edilir. Psixeyanın təsvirlərində həm də onun həssaslığı, zərifliyi, incəliyi vurğulanır. Bu incəlik və həssaslıq, insan ruhunun qeyri-sabit, dəyişkən və zərif təbiətini əks etdirir.
Miflərdə Psixeya, adətən, ağıl və hisslər arasındakı mübarizəni, sevgi və itirilmiş cənnəti, ölümlü və ölümsüz arasındakı qarşıdurmanı simvolizə edir. O, özünün ölümlülüyünə baxmayaraq, ilahi Eros (Sevgi Tanrısı) ilə olan sevgisi vasitəsilə ölümsüzlüyə nail olur. Bu nağıl, insan ruhunun əbədi həsrətini, mükəmməl sevgiyə olan can atmasını və çətinliklərə baxmayaraq, özünü tapma səfərini təcəssüm etdirir.
Psixeyanın mifoloji kontekstindəki mənası, sözün müasir istifadəsindən fərqli olaraq, sadəcə "qəlb" mənasından daha genişdir. O, insan varlığının əsasını təşkil edən, duyğu, düşüncə və iradəni özündə birləşdirən mürəkkəb bir konsepsiyanı ifadə edir. Buna görə də, Psixeyanın izahı, yalnız bir sözlə deyil, bir sıra metaforik və simvolik mənaları özündə cəmləşdirən geniş bir anlayış kimi təqdim edilməlidir.