Prikaz (Приказ): XVI əsrdən XVIII əsrin əvvəllərinə qədər Rusiya imperiyasında mövcud olmuş, dövlət idarəçiliyinin müəyyən bir sahəsinə cavabdeh olan mərkəzi dövlət idarəsidir. "Prikaz" sözü rus dilindən gəlir və əmrlərin verildiyi, qərarların qəbul olunduğu yer mənasını verir. Bu idarənin fəaliyyət sahəsi müxtəlif olub, hər biri xüsusi bir funksiyanı yerinə yetirirdi. Məsələn, bəzi prikazlara vergi toplanması, digərlərinə isə hərbi işlər və ya xarici siyasət həvalə olunurdu.
Prikazlarda məmur və katiblərdən ibarət inzibati aparat fəaliyyət göstərirdi. Çarın əmrlərinə əsasən iş görən prikazlarda, həmçinin, qanunların tətbiqi, ədliyyənin həyata keçirilməsi və digər dövlət funksiyaları yerinə yetirilirdi. Strukturu və səlahiyyətləri dövrə və prikazın özünə görə dəyişə bilsə də, hamısının ortaq xüsusiyyəti çar tərəfindən təyin olunan rəhbərin olması idi. Prikazlardan bəziləri o qədər güclü və nüfuzlu idi ki, onlar demək olar ki, müstəqil dövlət qurumları kimi fəaliyyət göstərirdilər.
Prikaz sistemi XVIII əsrin əvvəllərində, Pyotr Böyük tərəfindən aparılan islahatlar nəticəsində ləğv edilərək, daha mütəşəkkil və mərkəzləşdirilmiş idarəetmə sisteminə yol açdı. Lakin, prikazlara aid olan çoxsaylı sənədlər tarixi tədqiqatlar üçün qiymətli mənbələrdir və Rusiyanın XVI-XVII əsrlər dövründəki inzibati quruluşunun başa düşülməsi üçün əhəmiyyətli rola malikdir. "Prikaz" sözü müasir rus dilində də istifadə olunur, amma daha çox əmr, göstəriş mənasında işlənir.
Misallar:
- Çar yeni prikaz yaratdı ki, vergilərin toplanması daha effektiv olsun. (Prikaz burada mərkəzi bir dövlət idarəsini bildirir.)
- Rəisin prikazı hər kəs tərəfindən yerinə yetirilməlidir. (Prikaz burada əmr, göstəriş mənasında işlənir.)