Pörtülmək – fel. Bu söz kökü itirilmiş bir feldir və ehtimal ki, türk dillərindəki “pört” kökünə (yanmaq, qızarmaq mənasında) əsaslanır. Müasir Azərbaycan dilində istifadəsində iki əsas mənası vardır:
1. Fiziki və ya emosional təsirdən qızarmaq, pərt olmaq: Bu mənada pörtülmək, üzün, bədənin bir hissəsinin qızarmısını, həmçinin utancdan, qorxudan və ya əsəbdən üzün qızarmış halını ifadə edir. Məsələn, "Sirat: Gözlərin qızarıb, pörtülmüsən" cümləsində şəxsin emosional vəziyyətinə bağlı qızarmış gözləri təsvir olunur. Bu mənada "qızarmaq", "əsəbləşmək", "utanmaq" sözləri sinonim kimi istifadə oluna bilər, lakin "pörtülmək" daha çox qızarma ilə yanaşı, bir qədər də əsəb, narahatlıq və ya qorxu tonunu ifadə edir. Mətndəki misal da bunu göstərir. Başqa nümunələr: "Qəzəbdən pörtülmüş üzü ilə qapıdan çıxdı.", "Sözlərimə pörtülüb, başını aşağı saldı."
2. Qaynar suya məruz qalmaq: Bu mənada pörtülmək, bir şeyin qaynar suya qısa müddətə salınıb çıxarılması və ya üstünə qaynar su tökülməsini bildirir. Məsələn, "Yeməyi pörtülüb soyuduqdan sonra yeyəcəyik." və ya "Çaydan çıxan qaynar su əlimi pörtülmüşdü." Bu mənada "dəymək", "yanmaq" sözləri ilə müəyyən dərəcədə sinonim ola bilsə də, "pörtülmək" qısa, sürətli və qismən təsir bildirən bir hərəkəti ifadə edir. "Yanmaq" daha ağır, davamlı bir zədəni ifadə edər.
Beləliklə, "pörtülmək" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişir və həm fiziki, həm də emosional vəziyyətləri təsvir etmək üçün istifadə oluna bilər. Sözün kökünün dəqiq təyin edilməsi üçün əlavə etimoloji araşdırmalar tələb olunur.