Piysizlik (Sifət) - Əsas mənası "yağsızlıq" olsa da, kontekstdən asılı olaraq daha geniş mənalarda işlənə bilən bir sözdür. Dilçilik baxımından, "piy" kökünə "-sizlik" əlavəsi ilə əmələ gəlmiş mürəkkəb bir sifətdir. "-sizlik" əlavəsi əsas sözün əksini, yoxluğunu bildirir. Ona görə də "piysizlik" sözü "piyin olmaması" və ya "piyin azlığı" mənasını ifadə edir.
Məna çalarları: "Piysizlik" sözü müxtəlif kontekstlərdə aşağıdakı mənaları qazana bilər:
- Fiziki piysizlik: Bədəndə piy toxumasının azlığı, arıqlıq, yavanlıq. Məsələn: "O, xəstəlikdən sonra çox piysiz qalmışdı." burada bədənin arıq və zəif olması ifadə olunur.
- Qidanın piysizliyi: Yeməkdə, ətdə və ya digər qidalarda piyin olmaması və ya çox az olması. Məsələn: "Piysiz ət pəhriz üçün daha uyğundur." burada qidadakı yağ tərkibinin azlığı vurğulanır.
- Mənəvi piysizlik (məcazi mənada): Bəzən, məcazi mənada, insanın sərvətsizliyi, yoxsulluğu və ya əxlaqsızlıqla bağlı olaraq istifadə oluna bilər. Bu istifadə daha az yayılmışdır və kontekstin dəqiq anlaşılmasını tələb edir. Məsələn, "Onun həyatı piysizlik içində keçib" deyərkən maddi ehtiyac içində yaşaması nəzərdə tutula bilər.
Etimologiyası: "Piy" sözü türk dillərindən gəlmə söz olub, yağ mənasını verir. "-sizlik" isə qrammatik bir əlavədir. Beləliklə, "piysizlik" sözü tamamilə türk mənşəlidir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Ətin piysizliyi onu daha sağlam edir.
- Onun piysizliyi göz önündə idi.
- Pəhriz üçün piysiz qidalar seçmək lazımdır.
- (Məcazi mənada) Uzun illər ərzində yaşadığı piysizlik onu əzab verən bir həyat sürməyə məcbur etmişdi.
Yekun olaraq, "piysizlik" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilsə də, əsas mənası yağsızlıq, arıqlıq, yavanlıqdır.