izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Pitik sözü Azərbaycan dilində köhnəlmiş bir sözdür və əsasən yazılı mətnləri, xüsusilə dini məzmunda olanları ifadə edir. Lüğətlərdəki "yazı, kitab, sənəd" tərifi sözün geniş mənasını əhatə etsə də, tam dəqiq deyil. Çünki "pitik" sözü adi yazı və ya sənəddən daha çox, müqəddəs, dini məzmunda olan yazılı mətnləri ifadə edir. Belə ki, misalda da göründüyü kimi, "pitik" sözü "dua" ilə sinonim kimi işlənir.

Etimoloji baxımdan "pitik" sözünün mənşəyi tam aydın deyil, lakin ehtimal ki, Fars dilindən və ya onun vasitəsilə başqa bir dildən Azərbaycan dilinə keçmişdir. Fars dilindəki oxşar mənalı sözlərin təhlil edilməsi sözün etimologiyasını daha dəqiq müəyyən etməyə kömək edə bilər. Ancaq mövcud məlumatlar əsasında bu məsələdə qəti fikir söyləmək çətindir.

Sözün istifadə sahəsinə gəldikdə, "pitik" daha çox xalq danışığında, xüsusilə də dini mərasimlər, dualar və ya sehr- sehrbazlıqla bağlı kontekstlərdə işlənirdi. Misalda olduğu kimi, kəndlinin "duadan, pitikdən yaz" ifadəsi, onun yazılı bir duaya ehtiyac duyduğunu göstərir. Yəni, "pitik" sözü bu cümlədə "yazılı dua" mənasında işlənir və sadəcə bir "yazı" deyil, müqəddəs bir mətn kimi qəbul edilir.

Müasir Azərbaycan dilində "pitik" sözü nadir hallarda işlənir və əsasən köhnə ədəbiyyat nümunələrində və xalq danışığında rast gəlinir. Onun yerini daha çox "dua", "yazı", "sənəd", "kitab" kimi sözlər tutmuşdur. Ancaq sözün tarixi və mədəni əhəmiyyətini nəzərə alaraq, onu dilin leksik tərkibindən tam silmək olmaz. Dilçilik tədqiqatları üçün "pitik" sözünün təhlili, Azərbaycan dilinin tarixi inkişafının öyrənilməsi üçün faydalı məlumatlar verə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz