izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Pırpızlanma sözü "pırpızlanmaq" fellindən törəmiş isimdir. Lüğətlərdə sadəcə olaraq "pırpızlanmaq" feli ilə bağlı əmələ gəlmiş bir isim kimi qeyd olunsa da, mənasını daha geniş və dəqiq şəkildə izah etmək mümkündür. Əvvəlcə "pırpızlanmaq" felinin mənasını nəzərdən keçirək. Bu fel, ümumiyyətlə, sürətli, qısa, ritmik hərəkətləri, titrəməni, dələ-dələ hərəkəti ifadə edir. Bu hərəkətlər müxtəlif səbəblərdən baş verə bilər: qorxu, soyuq, həyəcan, zəiflik və s.

Beləliklə, pırpızlanma, həmin sürətli, qısa və ritmik hərəkətlərin, titrəmələrin və ya dələ-dələ hərəkətlərin ümumi vəziyyətini, halını bildirən bir isimdir. Bu vəziyyət müvəqqəti və ya davamlı ola bilər. Məsələn, "soyuqdan pırpızlanması artdı", "qorxudan pırpızlanması əlindən qələmi düşürdü", "xəstəliyin son mərhələsində pırpızlanması şiddətlənmişdi" cümlələrində pırpızlanma müxtəlif səbəblərdən yaranan bir hal kimi təsvir olunur. Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "pırpız" sözünün dələ-dələ, titrayaraq hərəkət etməyi ifadə etdiyi görünür. Bu, "pırpızlanma"nın mənasının daha dəqiq anlaşılmasına kömək edir.

Pırpızlanma sözü, həmçinin, məcazi mənada da işlənə bilər. Məsələn, "fikirləri pırpızlanırdı" cümləsində pırpızlanma, fikirlərin qarışıqlığını, dəyişkənliyini, sabitsizliyini ifadə edir. Bu isə sözün semantik spektrinin genişliyini göstərir. Yəni pırpızlanma yalnız fiziki hərəkətləri deyil, eyni zamanda daxili, psixoloji vəziyyətləri də təsvir etmək üçün istifadə oluna bilər. Onu qeyd etmək lazımdır ki, pırpızlanma adətən negativ bir konnotasiya daşıyır, çünki əksər hallarda qorxu, xəstəlik, zəiflik kimi xoşagəlməz hisslərlə əlaqələndirilir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz