Pırçım-pırçım

izahlı lüğət 1 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Pırçım-pırçım sözü Azərbaycan dilində zərf kimi işlənir və əsasən "çoxluq, intensivlik" mənasını ifadə edir. Lüğətlərdə sadəcə "çox" mənası ilə izah olunsa da, bu ifadənin kontekstdə daha çox "damla-damla", "bol-bol", "süzülərək", "tərləmənin intensivliyi" kimi mənaları da əks etdirdiyini qeyd etmək lazımdır. Belə ki, pırçım-pırçım yalnız "çoxluq" deyil, həm də hərəkətin, əməlin və ya hadisənin xüsusiyyətini, intensivliyini və sürətini əks etdirir.

Misal olaraq, "pırçım-pırçım tər tökmək" ifadəsi sadəcə "çox tər tökmək" mənasını vermir. Bu ifadə, insanın çox işləməkdən, yüksək temperaturdan və ya həddindən artıq fiziki gərginlikdən nəticədə bədəninin bütün səthindən süzülərək axan tər ifraz etməsini təsvir edir. Tər, iri damcılar halında deyil, daha çox kiçik damcılar şəklində, sanki pırçım kimi bədəndən axır. Bu səbəbdən, "pırçım-pırçım" zərfi sadəcə sayı deyil, həm də tər axmasının keyfiyyətini və görüntüsünü ifadə edir.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "pırçım" sözünün kiçik, yuvarlaq və damla şəklində olan şeyləri ifadə etmə ehtimalı yüksəkdir. Bu məna "pırçım-pırçım" ifadəsinin təsviri xüsusiyyətini daha da aydınlaşdırır. Beləliklə, "pırçım-pırçım" sözü, "çox" mənasından əlavə, hərəkətin və ya hadisənin təsvirini zənginləşdirən, onun keyfiyyətini və görüntüsünü əks etdirən bir zərf kimi işlənir. Məlumatlılıq üçün qeyd edək ki, sözün daha dəqiq etimoloji kökünün tədqiqi əlavə araşdırmalar tələb edir.

Digər nümunələr: "Pırçım-pırçım yağış yağdı.", "Pırçım-pırçım göz yaşı tökdü." Bu cümlələrdə də "pırçım-pırçım" zərfi hadisənin intensivliyini və təsvirini gücləndirir. Yağışın və göz yaşının çoxluğundan əlavə, onların damla-damla, kiçik hissələrlə yağması və ya axması təsvir olunur.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz