izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Pəpəyeyən sözü Azərbaycan dilində nadir hallarda işlənən, əsasən şifahi nitqdə rast gələn bir sözdür. Lüğətlərdə "məməyeyən" sözü ilə sinonim kimi verilsə də, mənası tam olaraq onunla üst-üstə düşmür. "Məməyeyən" daha çox körpənin, uşağın süd əmməməsi vəziyyətini ifadə edirsə, "pəpəyeyən" daha geniş bir mənaya malik olub, yalnız süd əmməməyi deyil, ümumiyyətlə qida qəbul etməməyi, yeməkdən imtina etməyi, ac qalmağı və bununla bağlı fiziki və ya emosional bir vəziyyəti ifadə edə bilər. Belə ki, "pəpəyeyən" həm fiziki zəiflik, həm də dərin bir kədərin, ümidsizliyin əlaməti kimi də anlaşılıla bilər.

Sözün etimologiyası tam aydın deyil. Lakin "pəpə" morfeminin "az", "sınıq", "qırıntılı" mənalarını daşıması nəzərə alınaraq, "pəpəyeyən" sözünün "az yeyən", "çox az yeyən", "heç nə yeməyən" mənalarını da ehtiva etməsi ehtimal olunur. Yəni "pəpəyeyən" daha çox qidanın miqdarına deyil, qida qəbul etmə hərəkatının azlığına, yaxud olmamasına vurğu edir.

Misal olaraq, verilmiş cümlədə "Əhalidə olan bu sevinc məməyeyəndən-pəpəyeyənə kimi hamının ürəyindən axıb gəlirdi" ifadəsində "məməyeyəndən-pəpəyeyənə kimi" ifadəsi əhalinin bütün təbəqələrini, hətta ən kiçik uşaqlardan ən yaşlı insanlara qədər, hamını əhatə etdiyini bildirmək üçün metaforik olaraq işlənilib. Burada "pəpəyeyən" sözü "məməyeyən" sözündən daha geniş bir məna daşıyıb, yaşından asılı olmayaraq hər kəsin bu sevinci yaşadığını ifadə edir.

Qısaca, "pəpəyeyən" sözü "məməyeyən" sözünün sinonimi kimi dəyərləndirilməkdən daha geniş bir mənaya malikdir və daha çox şifahi nitqdə, müəyyən bir kontekstdə işlənən nadir bir sözdür. Onun mənası, hər şeydən əvvəl, qida qəbul etməmək vəziyyətini ifadə edir, lakin eyni zamanda bu vəziyyətin arxasında gizlənən səbəbləri də (fiziki zəiflik, emosional sarsıntı, ümidsizlik və s.) ehtiva edə bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz