izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Peyvəstə (fars. پیوسته‎) sözü Azərbaycan dilində "daim", "həmişə", "müttəsil" mənalarında işlənən bir söz olub, əsasən klassik ədəbiyyatda rast gəlinir. Fars dilindən mənşəli olan bu söz kökü etibarilə "peyvəst" (bağlı, bir-birinə bağlı, əlaqəli) felindən törəmişdir. "Peyvəstə" isə bu felin məsdər formasından "əlavə" mənası ifadə edən "-ə" şəkilçisinin əlavə olunması ilə əmələ gəlmişdir. Beləliklə, sözün əsl mənası "daim bağlı olan", "kəsilmədən davam edən", "fasiləsiz" kimi də izah edilə bilər.

"Peyvəstə" sözü zaman və ya hadisələrin fasiləsiz davam etməsini, bir-birini əvəz etmədən ardıcıl olaraq təkrarlanmasını ifadə edir. Füzuli misalında olduğu kimi, "Peyvəstə bizə yetər bəlası" ifadəsində bəlaların davamlı, kəsilməz bir şəkildə gəlməsi nəzərdə tutulur. Söz, əsasən mənfi mənada istifadə edilərək davamlı, bitməz-tükenməz çətinliklərə, bəlalar ə isarə edir. Lakin kontekstə görə müsbət mənada da işlədilə bilər; məsələn, "Peyvəstə dostluğumuz" ifadəsi fasiləsiz, möhkəm bir dostluğu bildirə bilər.

"Peyvəstə" sözünün sinonimləri arasında "daim", "həmişə", "əbədi", "müntəzəm", "fasiləsiz", "ardıcıl" kimi sözlər göstərilə bilər. Ancaq bu sinonimlərin hamısı "peyvəstə" sözünün ifadə etdiyi incə məna çalarlarını tam olaraq əks etdirmir. "Peyvəstə" sözünün əsasən klassik ədəbiyyatda işlənməsi onun müasir Azərbaycan dilində daha az istifadə edilməsinə səbəb olmuş, lakin ədəbi dilin zənginliyini əks etdirən bir söz olaraq əhəmiyyətini saxlayır.

Qeyd etmək lazımdır ki, "peyvəstə" sözü, "peyvəst" sözündən fərqli olaraq, bir əşyanın digərinə fiziki olaraq bağlı olmasını ifadə etmir. Əsasən zaman və ya hadisələrin fasiləsizliyinə diqqət çəkir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz