Perikmək felinin Azərbaycan dilindəki mənası, sadəcə "diksinmək" və "hövllənmək" kimi qısaca ifadə edilməkdən daha geniş və dəqiq bir izah tələb edir. Lüğətlərdəki qısa ifadələr, sözün mənasının tam əhatəsini verməyə həmişə kifayət etmir. Əslində "perikmək" daha çox qəfil bir təəccüb, qorxu və ya həyəcan nəticəsində özünü itirmə, sarsıntı, titrəmə və ya qısamüddətli bir şoka düşmə halını ifadə edir. Bu, sadəcə "qorxmaq"dan daha intensiv və fiziki təzahürlərə malik bir duyğudur.
Etimoloji baxımdan, sözün kökü türk dillərindəki "perik" və ya oxşar köklərlə əlaqələndirilə bilər. Bu köklər ümumiyyətlə "sarsıntı", "silkiniş", "titremə" kimi mənaları əhatə edir. Beləliklə, "perikmək" sözü, qüvvətli bir təəccüb və ya qorxu nəticəsində bədənin sarsılması, titrəməsi və ya hətta huşunu itirmə həddinə qədər duyğu təzahürü kimi təsvir edilə bilər.
Sözün cümlədə işlənməsinə nümunələr:
- Qəfil səsdən perikdi və əliylə ürəyini tutdu.
- Qaranlıq meşədə tək qalan uşaq, hər səsdən perikərək qaçmağa başladı.
- Birdən ortaya çıxan heyvandan o qədər perikdi ki, yerə yıxıldı.
- Fəlakətin miqyası onu o qədər perikmişdi ki, bir müddət nə dediklərini anlamadı.
Göründüyü kimi, "perikmək" sözü, "diksinmək" və "hövllənmək"dən daha güclü bir duyğunu, daha çox fiziki təzahürə malik bir reaksiyanı ifadə edir. Sadəcə emosional bir hal deyil, həm də bədənin fiziki reaksiyasını əks etdirir.