Patoloq sözü yunanca "pathos" (əzab, xəstəlik) və "logos" (elm, təlim) sözlərindən əmələ gəlmişdir. Ona görə də "patoloq" sözünün leksik mənası sadəcə "patologiya mütəxəssisi" olmaqdan daha genişdir. Bu termin xəstəliklərin təbiətini, səbəblərini, mexanizmlərini, inkişafını və nəticələrini öyrənən, bu sahədə ixtisaslaşmış həkim mütəxəssis deməkdir.
Patoloqlar, xəstəliklərin diaqnozu qoymaq üçün müxtəlif metodlar tətbiq edirlər. Bunlara histologiya (toxuma nümunələrinin mikroskopik tədqiqi), sitologiya (hüceyrələrin tədqiqi), avtopsiya (ölmüş insanın cəsədinin tədqiqi), biopsiya (canlı orqanizmdən toxuma nümunələrinin götürülməsi və tədqiqi) və digər laborator analizlər daxildir. Onlar xəstəliyin morfoloji dəyişikliklərini, yəni orqan və toxumalarda baş verən struktur dəyişikliklərini araşdırırlar və bu dəyişiklikləri xəstəliyin etiologiyası (səbəbi), patogenezi (inkişaf mexanizmi) və prognozu (gələcək nəticəsi) ilə əlaqələndirirlər.
Patoloqun işi tibbi diaqnozun qoyulmasında və müalicənin planlaşdırılmasında çox əhəmiyyətlidir. Onların analizləri həkimlərə xəstəliyin dəqiq təsvirini verməyə və müalicənin effektivliyini qiymətləndirməyə kömək edir. Məsələn, bir xərçəng xəstəsinin müalicəsinin effektivliyini qiymətləndirmək üçün patoloqun xərçəng toxumasının tədqiqatından alınan nəticələr həlledici rol oynayır. Başqa bir nümunə olaraq, bir ölüm hadisəsinin səbəbini müəyyən etmək üçün aparılan avtopossiya da patoloq tərəfindən həyata keçirilir.
Beləliklə, "patoloq" sözünün mənası sadəcə "patologiya mütəxəssisi" olmaqdan daha genişdir və bu mütəxəssisin xəstəliklərin diaqnostikası, tədqiqi və təsnifatında əhəmiyyətli rolunu əks etdirir. Onların işi tibbin digər sahələri ilə sıx əlaqəlidir və müalicənin səmərəliliyi üçün çox vacibdir.