Padzəhər (fars. پادزهر) termini fars dilindən mənşəli olub, əslində iki hissədən ibarətdir: "pad" (پاد) və "zəhər" (زهر). "Pad" "qarşı", "müqabil", "əleyhinə" mənalarını ifadə edən bir ön əlavədir. "Zəhər" isə məlum olduğu kimi, zəhərli maddə deməkdir. Beləliklə, padzəhər sözü etimoloji olaraq "zəhərə qarşı olan maddə" mənasını verir.
Lüğətlərdə verilən "zəhərə qarşı maddə, dərman" tərifi sadə və qısadır. Lakin padzəhərin təsiri və tərkibi daha mürəkkəb ola bilər. Müasir tibbdə padzəhərlər zəhərlənmənin növündən asılı olaraq müxtəlif tərkiblərə malikdirlər. Bəziləri zəhərin təsirini zəiflədir, bəziləri isə zəhərin orqanizmdən xaric olmasına kömək edir. Məsələn, bəzi padzəhərlər zəhəri bağlayır və onun sorulmasını maneə törədir, digərləri isə zəhərin metabolizmini sürətləndirir.
İbn Sinanın “Həkimlik sənətinin qanunu”ndakı padzəhərlər haqqında məlumatlar, tarixi kontekstdə əhəmiyyət kəsb edir. Çünki o dövrdə müasir tibbdə olduğu kimi geniş tədqiqatlar və analiz imkanları mövcud deyildi. İbn Sina əsasən təcrübə və müşahidələrə əsaslanaraq, müxtəlif bitki və mineral maddələrin zəhərlərə qarşı təsirini araşdırıb və onların istifadəsinə dair tövsiyələr vermişdir. Bu məlumatlar, müasir tibb üçün bir tarixi mənbə rolunu oynamaqla yanaşı, bəzi ənənəvi təbabət üsullarının əsasını da təşkil edir.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- Həkim ona ilan zəhərinə qarşı padzəhər vurdu.
- Qədim dövrlərdə müxtəlif bitkilərdən hazırlanmış padzəhərlərdən istifadə olunurdu.
- Zəhərlənmə halında dərhal padzəhər qəbul etmək lazımdır.
- Tədqiqatçılar yeni və daha effektiv padzəhərlər üzərində işləyirlər.