izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Ötəki (sif.) – Azərbaycan dilində geniş yayılmış bir sifət olub, əsasən “o biri”, “digər”, “başqa” mənalarında işlənir. Lakin sadəcə sinonim əvəzlənməsindən daha çox semantik nüanslar daşıyır. “O biri” və “digər” sözləri daha ümumi bir çoxluq içindən seçməni ifadə edərkən, “ötəki” daha çox iki əşya, hadisə və ya anlayış arasında seçim zamanı işlənilir və həmin iki varlıq arasında məsafə və ya fərqi vurğulayır. “Başqa” isə daha geniş məna kəsb edir və “bir-birinə bənzəməyən”, “fərqli” mənalarını da özündə ehtiva edir.

Məsələn, “Bu kitabı yox, ötəki kitabı verin” cümləsində “ötəki” sözü konkret olaraq iki kitab arasından birini göstərir, arasındakı fərqi vurğulayır (məs., birinin ölçüsü, rəngi, və ya mövzusu digərindən fərqlidir). “O biri kitabı verin” və ya “Digər kitabı verin” cümlələri də eyni məna kəsb edə bilər, ancaq “ötəki”nin yaratdığı iki obyekt arasında seçimin daha aydın olmasını təmin edir. “Başqa kitabı verin” cümləsi isə daha genişdir və əlimizdə olan kitabdan fərqli istənilən kitabı ifadə edə bilər.

“Ötəki otaq bundan daha genişdir” cümləsində isə “ötəki” sözü iki otaq arasındakı müqayisəni vurğulayır və ikinci otağın ölçüsü ilə bağlı məlumat verir. Bu cümlədə “o biri otaq” və ya “digər otaq” əvəzləmələri də mümkün olsa da, “ötəki” sözü daha konkret və təsviri bir ifadədir.

Etimoloji baxımdan “ötəki” sözünün mənşəyi “ötə” sözündən törəmədir. “Ötə” “o tərəf”, “qabaq tərəf”, “uzaq” mənalarını ifadə edir. Beləliklə, “ötəki” sözünün mənasında məsafə, fərq və seçmə anlayışları əks olunur.

Qeyd etmək lazımdır ki, “ötəki” sözü əsasən danışıq dilində daha çox işlənir və ədəbi dilə nisbətən daha az formal sayılır. Ancaq düzgün istifadəsi nitqi daha obrazlı və aydın edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz