Örnəklik sözü Azərbaycan dilində geniş mənada "nümunə" və ya "örnek" kimi başa düşülür. Lüğətlərdə verilən qısa izahlar bu sözün zəngin semantik potensialını tam əks etdirmir. Örnəklik, sadəcə bir şeyin nümunəsi olmaqdan kənara çıxaraq, müxtəlif kontekstlərdə fərqli mənalar daşıya bilər.
Əsasən, "örnek" və "nümunə" kimi sinonimlərlə əvəz oluna bilsə də, "örnəklik" sözü daha çox izahlı, təfərrüatlı və aydınlaşdırıcı bir nümunəyə işarə edir. Yəni, sadəcə bir nümunə deyil, həm də o nümunənin başqa oxşar hadisələri anlamaq üçün necə istifadə oluna biləcəyini göstərir. Məsələn, "dərslikdəki bu məsələ örnəklik olaraq verilmişdir" cümləsində "örnəklik" sözü həmin məsələnin başqa oxşar məsələlərin həll edilməsi üçün nümunə, şablon kimi istifadə edilə biləcəyini vurğulayır.
Etimoloji baxımdan, "örnəklik" sözü "örnək" sözünün məsdər halından əmələ gəlmişdir. "-lik" şəkilçisi isə isim əmələ gətirir və "örnək olma xüsusiyyəti" mənasını ifadə edir. Beləliklə, "örnəklik" sözü "örnek olmaq" hərəkətinin nəticəsini, yəni bir şeyin başqaları üçün nümunə və ya əsas kimi xidmət etmə xüsusiyyətini bildirir.
Cümlə içində istifadəsinə nümunələr:
- Bu hadisə digər oxşar hadisələr üçün əla bir örnəklikdir.
- Müəllim, şagirdlərə həll etməyi öyrətmək üçün bir örnəklik göstərdi.
- Onun həyatı gənclər üçün gözəl bir örnəklikdir.
- Kitabda verilən bu cədvəl, hesabatların tərtib edilməsi üçün yaxşı bir örnəklikdir.
Qısaca desək, "örnəklik" sözü, sadəcə bir nümunə deyil, həm də həmin nümunənin izahı, təfsiri və başqalarına yönəldiyi mesajı ehtiva edən daha geniş bir anlayışı ifadə edir. Bu səbəbdən, lüğətlərdə verilən qısa izahatdan daha dolğun və dəqiq şəkildə izah edilməlidir.