Ölüşkəmək felinin Azərbaycan dilindəki əsas mənası, solmaq, saralmaq, solub-saralmaq və büzüşmək kimi bir-biri ilə sıx bağlı prosesləri ifadə etməsidir. Lüğətlərdə qeyd edilən bu məna, sözün əhatə etdiyi semantik sahəni tam əks etdirməsə də, əsas xüsusiyyətlərini göstərir. Daha dəqiq bir tərif vermək üçün, ölüşkəməyin bitki və canlı varlıqlarda müşahidə edilən bir proses olduğunu vurğulamaq lazımdır. Bu proses, həm rəng dəyişikliyi (solmaq, saralmaq), həm də fiziki dəyişiklik (büzüşmək, qurumaq) ilə müşayiət olunur. Bitkilərdə susuzluqdan, xəstəlikdən və ya qocalıqdan qaynaqlanan solma, canlılarda isə xəstəlik, şok və ya ölüm prosesinə bağlı olaraq meydana çıxan büzüşmə və saralma prosesini ifadə edir. Beləliklə, ölüşkəmək həm bir fizioloji, həm də morfoloji dəyişikliyi əks etdirən bir termindir.
Sözün etimologiyasına gəldikdə, "ölü" və "şkəmək" morfemlərindən təşkil olunmuşdur. "Ölüm" ilə bağlılığı açıq-aşkar görünür. "Şkəmək" felinin isə büzüşmək, qırışmaq mənasını verən köhnə türk dillərindən gəldiyi ehtimal olunur. Beləliklə, sözün ümumi mənası "ölümə yaxınlaşma, ölüm əlamətləri göstərmək" kimi təfsir edilə bilər. Bu, bitkilərin solması və canlıların büzüşüb solması zamanı müşahidə olunan ümumi görünüşləri əks etdirir.
Cümlə içində istifadəsi nümunələrinə baxaq: "Quraqlıqdan bitkilər ölüşkəmişdi." bu cümlədə ölüşkəmək solma və quruma mənasında işlənir. "Xəstəlikdən üzünün rəngi solmuş, bədəni ölüşkəmişdi." bu cümlədə isə həm rəng dəyişikliyi, həm də büzüşmə mənası əks olunur. Göründüyü kimi, ölüşkəmək sözü kontekstdən asılı olaraq müxtəlif mənalar kəsb edə bilir, lakin əsas mahiyyətini- solma, saralma və büzüşməni saxlayır.
Ümumiyyətlə, "ölüşkəmək" sözü zəifləmə, tükənmə, ölümə yaxınlaşma kimi halları təsvir etmək üçün ifadəli və təsirli bir vasitədir. Onun istifadəsi daha çox poetik və ədəbi üslubda üstünlük təşkil edir.