Ölüksünmək sözü Azərbaycan dilində geniş yayılmış bir söz olmasa da, etimoloji baxımdan "ölü" və "-şkəmək" morfemlərindən təşkil olunmuşdur. "Ölü" sözünün mənası hamıya məlumdur: canı çıxmış, həyatı sona çatmış varlıq. "-şkəmək" isə fəal bir prosesi ifadə edən bir şəkilçi olmaqla, bir şeyi "şəkildə, şəklə salmaq, bənzətmək" mənasını verir. Bu baxımdan, "ölüksünmək" sözü əsasında "ölmüş bir varlığa bənzəmək, ölü kimi görünmək, ölü kimi olmaq" mənasını ifadə edir. Yəni, yalnız fiziki ölüm deyil, həm də həyatdan uzaqlaşma, fəaliyyətin zəifləməsi, ruhun sönməsi kimi mənaları da özündə əks etdirir.
Sözün istifadəsində müxtəliflik müşahidə oluna bilər. Məsələn:
- Fiziki baxımdan: "Qəza nəticəsində ağır yaralanan adam ölüksünmüşdü." (Bu cümlədə ölüksünmək, fiziki görünüşün ölümə bənzəməsini ifadə edir.)
- Metaforik baxımdan: "Kənd təsərrüfatında yeniliklərdən xəbərsiz qalan fermerin təsərrüfatı ölüksünmüşdü." (Bu cümlədə isə ölüksünmək, inkişaf etməmək, geriləmək mənasında işlənir.)
- Hisslərlə bağlı: "Ümidsizliyin əsarətində qalan adam ruhen ölüksünmüşdü." (Burada ölüksünmək, ruhən tükənmək, ümidsizliyə qapılmaq kimi mənaları əks etdirir.)
Beləliklə, "ölüksünmək" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilsə də, əsasında "ölümə bənzəmə", "ölü kimi olma" və ya "fəaliyyətin dayanıb tükənməsi" mənaları dayanır. Sözün nadir istifadə olunmasına baxmayaraq, semantik potensialı kifayət qədər genişdir və müxtəlif məcazi mənaların ifadəsində istifadə oluna bilər. "Ölüşkəmək" sözü ilə sinonim kimi qəbul edilə bilsə də, "ölüksünmək" sözü daha çox prosesin tədrici getməsini, daha çox metaforik mənaları ifadə etmək üçün uyğundur.