Öksüzlük sözü Azərbaycan dilində geniş məna spektrinə malik bir termindir. Əsasən “yetimlik” mənasında işlənsə də, daha geniş mənada “kimsəsizlik”, “tənhalıq”, “yardımsızlıq”, hətta “məhrumiyyət” kimi duyğuları və vəziyyətləri ifadə edir. Lüğətlərdə sadəcə yetimlik kimi təqdim edilməsi onun semantik potensialını tam əks etdirmir.
Etimoloji baxımdan, "öksüzlük" "öksüz" sözündən törəmişdir. "Öksüz" sözünün mənşəyi qədim türk dillərinə gedib çıxır və ata və ya anadan birini, ya da hər ikisini itirmiş uşaq mənasını verir. Lakin zaman keçdikcə bu sözün mənası genişlənib, yalnız uşaqlar üçün deyil, həmçinin böyüklər üçün də tətbiq olunmağa başlayıb. Belə ki, insanın ətrafında sevdiyi, etibar etdiyi, arxayın olduğu heç kimin olmaması vəziyyəti də "öksüzlük" kimi ifadə oluna bilər. Bu mənada öksüzlük, sosial əlaqələrin zəifliyi, təcrid olunma, dəstəyə ehtiyac duyma vəziyyəti kimi də anlaşıla bilər.
Misal olaraq, şeirdəki ("Baxdım ki, sürünməyin sonu yoxdur, buraxdım; Qapadım bir məzara öksüzlüyün daşını") "öksüzlük" sözü, sadəcə yetimliyi deyil, şairin həyatında yaşadığı ümidsizliyi, məqsədsizliyi, tənhalığı və ruhi boşluğu təsvir edir. Burada "öksüzlük" daha çox ruhi bir vəziyyəti, bir duyğunu ifadə edir. Sözün bu geniş mənası həm də onun kontekstdən asılı olaraq fərqli çalarlar qazandığını göstərir.
Yekun olaraq, "öksüzlük" sözünün izahı yalnız "yetimlik" ilə məhdudlaşdırılmamalı, onun "kimsəsizlik", "tənhalıq", "yardımsızlıq" və "məhrumiyyət" kimi geniş mənaları da vurğulanmalıdır. Sözün işlənmə konteksti onun mənasının dəqiq anlaşılması üçün çox əhəmiyyətlidir.