izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Öc (ərəb. əcd - iz, əlamət) – İntiqam; kiməsə dəymiş zərərin, əziyyətin qarşılığını vermək, ədaləti bərpa etmək məqsədilə edilən hərəkət. Bu hərəkət həm fiziki, həm də mənəvi, həm də açıq, həm də gizli ola bilər. Öc, əsasən, ədalətsizlik, haqsızlıq, təhqir və ya zərər görmə nəticəsində yaranan kədər, qəzəb və intiqam hisslərinin təzahürüdür. Öc almaq istəyi, insanın özünə və ya yaxınlarına edilən haqsızlığa qarşı özünü müdafiə etmək instinktinin təzahürüdür. Bu hissin şiddəti isə, zərərin miqyasından, şəxsiyyətin xüsusiyyətlərindən və mədəniyyətin təsirindən asılı olaraq dəyişir.

Öcün müxtəlif səviyyələri və ifadə formaları var. Bəzi hallarda öc, sadəcə, rəqibinə pis sözlərlə cavab vermək, ona qarşı təhqir və ya təzyiq göstərmək kimi ifadə edilə bilər. Digər hallarda isə, öc daha ağır və qanlı ola bilər, fiziki zorakılıq, hətta qətl kimi nəticələnə bilər. Buna görə də, öc hissinin idarə edilməsi və sağlam reaksiyaların əvəz olunması vacibdir. Çünki, nəzarətdən çıxan öc hissi, cəmiyyət üçün təhlükə yarada bilər.

Ədəbiyyatda "öc" sözü tez-tez istifadə olunur və intiqam hisslərinin gücünü, amansızlığını və fəsadlarını əks etdirmək üçün tətbiq edilir. Misal olaraq, A.Şaiqin misrasında ("Qaynayır qəlbimin içində öcüm; Bilirəm, çatmaz o nəhəngə gücüm.") öz gücünün zəifliyindən şikayətlənən, amma intiqam hissinin gücünü hiss edən bir insan təsvir olunur. "Öc almaq" ifadəsi isə, birbaşa intiqam almaq mənasını verir və mənfi kontekstdə işlədilir. Lakin, bəzi hallarda "ədalətli öc" kimi ifadələr də işlədilə bilər ki, bu da zərər çəkmiş tərəfin ədalətin bərpası üçün müəyyən addımlar atması deməkdir.

Qeyd etmək lazımdır ki, "öc" sözü əsasən mənfi konnoatasiya daşısa da, kontekstdən asılı olaraq müxtəlif mənalar kəsb edə bilər. Məsələn, "özünə qarşı edilən haqsızlığın öcünü almaq" deyərkən, bu, mənfi mənada olsa da, ədalət arayışı mənasını da verə bilir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz