Ovdan (fars. āb-dān (آب دان) – “su saxlayan yer” mənasını verir) – yeraltı, üstdən örtülü, suyu yığıb saxlamaq üçün inşa edilmiş su anbarı, hovuz, nohur. Ümumiyyətlə, daş və ya kərpicdən hörülür, sukeçirməz materiallarla örtülür və suyun çirklənməsinin qarşısını almaq üçün diqqətlə hazırlanır. Ovdanlar, əsasən, yağış sularının və ya bulaq sularının toplanıb saxlanması üçün istifadə olunurdu. Kənd təsərrüfatında suvarma məqsədi ilə, eləcə də içməli su təminatı üçün xidmət edirdi.
Ovdan sözünün etimologiyasına nəzər salsaq, farsca āb (آب) – “su” və dān (دان) – “saxlayan yer, qab” sözlərindən təşkil olunduğunu görərik. Beləliklə, sözün əsl mənası "su saxlayan yer" və ya "su anbarı" deməkdir. Bu, sözün mənasını daha aydın şəkildə ifadə edir və sadəcə "suyu yığıb saxlamaq üçün üstü tikili yeraltı hovuz, nohur" ifa əsindən daha dolğun və dəqiq təsvir verir.
Ovdanlar Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində, xüsusilə də su ehtiyatlarının məhdud olduğu kəndlərdə geniş yayılmışdır. Onların tikintisində yerli memarlıq üsulları tətbiq olunmuş, həm estetik, həm də funksional baxımdan əhəmiyyətli tikililər kimi fərqlənmişlər. Müxtəlif ölçülərdə və formalarda tikilirlər. Bəzən tək, bəzən də bir neçə ovdan bir sistem kimi inşa edilirdi.
Cümlə nümunələri:
• Qış yağışları sayəsində ovdan su ilə dolmuşdu.
• Qədim ovdanlar əsrlər boyu kənd əhalisinə su təmin edib.
• Arxeoloqlar qədim şəhərin ətrafında bir neçə ovdan aşkar etdilər.
• Kəndin mərkəzində yerləşən ovdan hələ də istifadə olunur.