izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Onmərtəbə sifəti "on mərtəbəsi olan" mənasını bildirir. Lüğətlərdəki qısa izahı, sözün əsas mənasını əks etdirsə də, onun istifadə dairəsini və kontekstdən asılı olaraq nüanslarını tam əhatə etmir. Daha geniş izahda onun leksik-semantik xüsusiyyətləri və sintaksis imkanları da nəzərə alınmalıdır.

Etimoloji baxımdan "onmərtəbə" sözü, "on" say ədatı və "mərtəbə" isimindən təşkil olunmuşdur. "On" sayının mənası açıqdır - on vahid. "Mərtəbə" isə binanın üfüqi bölmələrindən hər birini bildirir. Beləliklə, "onmərtəbə" sözünün əsas mənası, "on mərtəbəyə malik olan" deməkdir. Bu mənada əsasən binalar üçün işlədilir: "Onmərtəbəli bina tikildi", "Onmərtəbəli yaşayış binasında ev almışıq".

Ancaq "onmərtəbə" sözü sadəcə fiziki mərtəbələri deyil, həm də məcazi mənada "onqatlı", "çoxmərtəbəli" mənasında da işlənə bilər. Məsələn, "Onmərtəbəli plan", "Onmərtəbəli strategiya" ifadələrində "onmərtəbə" sözü, mürəkkəb və çoxpilləli bir plan və ya strategiyaya işarə edir. Bu istifadədə "mərtəbə" sözü, hiyerarşik quruluşun pillələrini ifadə edir. Bu mənada, sözün həcmi və miqyası vurğulanır.

Sintaksis baxımından "onmərtəbə" sifəti, adətən, isimlərlə birləşərək sifət qrupu əmələ gətirir. Onun "onmərtəbəli" forması da geniş yayılmışdır və həm sifət, həm də isim kimi (məsələn, "onmərtəbəlilər" - onmərtəbəli binalarda yaşayanlar) işlənə bilər. "Onmərtəbəli"nin "onmərtəbə"dən fərqi, "li" şəkilçisinin əlavə edilməsi ilə daha təsirli, vurğulu bir səs ifadə etməsidir.

Yekun olaraq, "onmərtəbə" və ya "onmərtəbəli" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişsə də, əsas mənası "on mərtəbəli" olmaqla yanaşı, məcazi mənada "çoxqatlı", "mürəkkəb" mənasında da istifadə oluna bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz