Oğulsuz sifətinin Azərbaycan dilindəki mənası, sadəcə "oğlan övladı olmayan" kimi tərif edilməkdən daha geniş və çoxqatlıdır. Lüğətlərdəki qısa izah, sözün duyğusal və kontekstlə bağlı əhəmiyyətini tam əks etdirmir.
Əsas mənası, həqiqətən də, bir kişinin oğlu olmamasıdır. Bu, bioloji bir faktı ifadə edir; adamın heç vaxt oğlu olmamış olması və ya varsa, ölmüş olması deməkdir. Lakin söz, sadəcə bioloji bir gerçəkliyi deyil, həm də sosial, psixoloji və hətta mədəni bir vəziyyəti əks etdirir.
Məsələn, "oğulsuz qalmaq" deyimi yalnız bioloji bir həqiqəti deyil, həm də bir kişinin övlad sahibi olmaq arzusunun reallaşmaması ilə bağlı dərin kədəri, məyusluğu və hətta ümidsizlik hissini bildirir. Bu, xüsusilə ata olmağı özünün varlığının davamı, nəslinin yaşatılması kimi dəyərləndirən cəmiyyətlərdə daha da güclü hiss olunur.
Sözün işlənməsi də müxtəlifdir. Sadəcə faktı bildirən cümlələrdə ("O, oğulsuz idi.") olduğu kimi, dərin emosional yüklənməni ifadə edən cümlələrdə də ("Oğulsuz qalmış ata qəm içində idi.") işlənə bilər. Həmçinin, metaforik mənada da istifadə oluna bilər. Məsələn, "oğulsuz bir torpaq" deyimi məhsuldar olmayan, səfalı olmayan bir ərazini ifadə edə bilər.
Etimalogiyasına gəldikdə isə, "oğul" sözünün kökü qədim türk dillərinə gedib çıxır və "övlad, oğlan uşağı" mənalarını verir. "-suz" şəkilçisi isə mənfi məna ifadə edərək, mövcud olmamanın vurğulanmasını təmin edir.
S. Vurğun misalında olduğu kimi ("Oğulsuz analar yasa batmışdır."), söz daha çox ana-oğul münasibətlərinin, və xüsusilə də ana üçün oğlunun əhəmiyyətinin vurğulanması məqsədi daşıyır. Burada "oğulsuz" sadəcə bioloji bir fakt deyil, dərin bir kədər, itirən, məhv olan bir əlaqəni ifadə edir.