Oblomovçuluq (rus. Обломовщина-dan) termini İvan Qonçarovun məşhur “Oblomov” romanındakı baş qəhrəman İlya İliç Oblomovun adından götürülmüşdür. Lüğətlərdə sadəcə "atilliq, ifadəsizlik; fəaliyyətsizlik və tənbəllik halı" kimi izah olunsa da, Oblomovçuluq anlayışı daha geniş və çoxşaxəli bir məfhumdur. Bu, sadəcə passivlik və tənbəllikdən daha çox, həyatın bütün sahələrində hərəkətsizlik, qərar verməkdən yayınma, hər hansı məsuliyyətdən boyun qaçırma və özünü təcrid etmə tendensiyasını əhatə edir.
Oblomovçuluğun kökü dərin sosial-psixoloji problemlərdədir. O, həm fərdi, həm də ictimai səviyyədə özünü göstərən passivliyə, həyat enerjisinin olmamasına, idealizmin və reallığın toqquşmasına, tarixi və sosial dəyişikliklərə uyğunlaşma qabiliyyətinin olmamasına işarə edir. Oblomovun xarakterik xüsusiyyətləri olan ətalət, dəyişməyə qarşı müqavimət, vəziyyətdən qane olma, gerçəklikdən qaçma, aktiv həyatdan çəkinmə Oblomovçuluğun əsas tərkib hissələrini təşkil edir.
Oblomovçuluq müxtəlif cümlələrdə belə işlədilə bilər:
- “Onun həyat tərzində açıq-aşkar Oblomovçuluq əlamətləri görünürdü.” (Burada Oblomovçuluq, konkret bir insanın passiv həyat tərzinə aid edilir.)
- “Cəmiyyətin Oblomovçuluqa qərq olması qaçılmaz nəticələrə gətirib çıxardı.” (Burada Oblomovçuluq, geniş sosial miqyasda istifadə olunur, cəmiyyətdəki ümumi passivliyi ifadə edir.)
- “Oblomovçuluqdan çıxmaq üçün ciddi səylərə ehtiyac var.” (Bu cümlədə Oblomovçuluq, aradan qaldırılması lazım olan bir maneə kimi təqdim olunur.)
Beləliklə, Oblomovçuluq sadə tənbəllik deyil, dərin sosial və psixoloji kökləri olan, həyatın bütün sahələrini əhatə edən mürəkkəb bir fenomendir. Onun təhlili həm fərdi, həm də ictimai inkişaf üçün əhəmiyyətlidir.