“Nuri-çeşmim” sözü köhnə Azərbaycan dilində çox sevilən, əziz tutulan, yaxın və qiymətli bir şəxsə şirinlik və hörmətlə müraciət etmək, ya da onun haqqında danışmaq üçün işlənən bir ifadədir. “Nur” sözü “işıq”, “parlaqlıq”, “aydınlıq” mənalarını verir və burada simvolik olaraq, həmin şəxsin həyatdakı əhəmiyyətini, gözəlliyini və dəyərini ifadə edir. “Çeşmim” isə “gözüm” mənasını daşıyır. Beləliklə, “nuri-çeşmim” tam mənası ilə “gözümün nuru”, “gözümün işığı” kimi tərcümə edilə bilər. Bu ifadə həm dərin bir sevgi, bağlılıq və qayğını əks etdirir.
Etimoloji baxımdan, “nur” sözü ərəb mənşəli olub, “işıq” mənasını verir. “Çeşm” isə fars mənşəlidir və “göz” mənasını ifadə edir. Bu iki sözün birləşməsi ilə yaranmış “nuri-çeşmim” ifadəsi, Azərbaycan dilinin zəngin leksik ehtiyatına misal olaraq, fars və ərəb dillərinin təsiri altında formalaşmışdır. Bu təsiri ifadənin fonetik quruluşunda və mənasında aydın görmək olar.
Cümlədə işlənmə nümunələri:
- “Nuri-çeşmim, sən nə qədər gözəlsən!” – bu cümlədə ifadə sevgi və heyranlıq ifadə edir.
- “Anama, nuri-çeşmimə, hər zaman minnətdaram.” – burada ifadə dərin bir sevgi və hörmət hisslərini ifadə edir.
- “O, nuri-çeşmim kimi, həmişə yanımda olub.” – bu cümlədə ifadə yaxınlıq və etimadı göstərir.
Ümumi olaraq, “nuri-çeşmim” ifadəsi, sadəcə bir müraciət formasından kənara çıxaraq, dərin emosional yük daşıyan, sevgidən, hörmətdən və qayğıdan irəli gələn bir ifadədir və əsasən poetik və ya məhəl qoyma, ünsiyyətin yaxın olduğu söhbətlərdə istifadə olunur. Müasir Azərbaycan dilində nadir hallarda işlənsə də, dili zənginləşdirən və onun tarixi inkişafını göstərən ifadələr sırasındadır.