izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Növbədənkənar sifəti, əsas mənası etibarilə, hər hansı bir qayda, plan və ya cədvəl üzrə müəyyən olunmuş ardıcıllığa, növbəyə uyğun gəlməyən, bu ardıcıllıqdan kənarda baş verən hadisə və ya prosesi ifadə edir. Başqa sözlə, növbədənkənar hadisə gözlənilməz, gözlənilməyən, qabaqcadan proqnozlaşdırılmayan və ya planlaşdırılmayan xarakter daşıyır. Bu, həm vaxt, həm də ardıcıllıq baxımından növbədən kənarda yer alan hər şeyə aid edilə bilər.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, "növbə" sözünün kökü Türk dillərindən gəldiyini görərik və "ardıcıl sıra", "sıra", "dəstə" mənalarını verir. "Dənkənar" isə "də" bağlayıcısı ilə "kənar" sözünün birləşməsindən əmələ gəlib. "Kənar" sözü isə "xaric", "yan", "tərəf" mənalarını daşıyır. Beləliklə, "növbədənkənar" sözü "sıra xaricində", "sıradan kənarda", "ardıcıllığın xaricində" mənalarını ifadə edir.

Praktikada "növbədənkənar" sözü müxtəlif kontekstlərdə işlənə bilər: "Növbədənkənar iclas" (qabaqcadan planlaşdırılmayan iclas), "növbədənkənar seçkilər" (qabaqcadan müəyyən olunmuş vaxtdan əvvəl keçirilən seçkilər), "növbədənkənar yardım" (gözlənilməz ehtiyacı ödəmək üçün göstərilən yardım), "növbədənkənar nəzarət" (qabaqcadan planlaşdırılmayan yoxlama) və s. Bu cümlələrdə sözün əsas mənası – planlaşdırılmamışlıq, gözlənilməzlik və ardıcıllıqdan kənarda olmaq aydın şəkildə görünür.

Qeyd etmək lazımdır ki, "növbədənkənar" sözü həm müsbət, həm də mənfi konnoatasiyalarla işlənə bilər. Məsələn, "növbədənkənar yardım" müsbət, "növbədənkənar problemlər" isə mənfi konnoatasiya daşıyır. Sözün konnotasiyası konkret kontekstdən asılıdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz